Ferskil tusken ferzjes fan "Ynkwisysje"

L
stavering
(Nije Side: De '''Inkwisysje''' wie in soartmint rjochtbank fan de Roomsk-Katolike Tsjerke, belêst mei de opspoaring, it ûndersiik en it straffe fan ketters, minsken dy't oare opfetting...)
 
L (stavering)
De '''InkwisysjeYnkwisysje''' wie in soartmintsoartemint [[rjochtbank]] fan de [[Roomsk-Katolike Tsjerke]], belêst mei de opspoaring, it ûndersiikûndersyk en it straffestraffen fan [[ketters]], minsken dy't oare opfettings hienen oer it leauwen yn Kristus, of de offisjele lear fan de TsjekeTsjerke ôfwize.
 
De InkwisysjeYnkwisysje wie in tige krêftich ynstrumint, dat fuortendaliks ûnder it gesach stie fan de [[paus]]. Sels de [[biskop]]pen hienen gjin sizzenskip oer de ienfâldige muontsen dy't de inkwisiteursynkwisiteurs eins wienen, omdat inkwisiteurs ek it dwaan en litten fan biskoppen ûndersykje mochten. Boppedat hie de paus bepale dat alle dieden tsjin de Inkwisysje, ek rjochterlike prosedueres, bestrafe soenen wurde mei [[ekskommunikaasje]]. Dêr trochDêrtroch stie de InkwisysjeYnkwisysje ek boppe alle wrâldskwrâldske gesach en wie tige machtich.
 
LykwolsDochs wie de InkwisysjeYnkwisysje op wissigebepaalde hichte ôfhinklik fan de wrâldske macht, omdat sy sels net straffe koenen. Hja hienen allinnich deit foech om te ûndersykjeûndersykjen. Sa gau as de ''ketters'' feroardiele wienen, wie de wrâldske autoriteit nêdichnedich om de straf út te fieren.
 
==Oprjochting==
De InkwisysjeYnkwisysje waard oprjochtenoprjochte troch de [[dominikanen]], in kleasteroarder stifte troch [[Dominikus Guzman]], tidens de [[krústocht]] tsjin de [[Kataren]].
 
De earste oanset waard jûn yn [[1157]] op it [[KonsiljeKonsily fan Reims]], dêr't foar it earst troch de Tsjerke praten waard oer metodyskemetoadyske bestriding fan ketterijen. Yn 1184 folge it dekreet fan [[Ferona]], dêr't Lusius III yn oerlis mei keizer [[Frederik II]] de wrâldske macht oprôp ynpgripeyn te nimmengripen tsjin de doedestiids wiidfersprate "ketterijen" yn Jeropa.
 
Yn [[1211]] rôp [[Simon defan Montfort]], de lieder fan de krústocht tsjin de katharenkataren yn [[Pamiers]] in ‘parlement’‘parlemint’ byïnoargear. Hjir waarden rigels bedochtbetocht dy't letter brûkt wurde soenen en waard de gearwurking tusken tsjerke en steat fêstlein. Sûnt diedy tiid koe de inkwisysje stadichynkwisysje oanstadichoan begjinne mei in systematyske ferfolchingferfolging fan kataren en oartinkendenoarstinkenden.
 
==Ein==
SaLykas as oerienkomenoerienkomd wie hie de inkwisysjeynkwisysje net deit foech om straffen út te fieren. Doe't letter de wrâldske macht net langer meiwurkje woe oan de útfiering fan de straf, lykas úteinlik opnommen waard yn de grûnwet, nammenliknammentlik troch de skieding fan tsjerke en steadsteat, waard tsjerklike inkwisysjeynkwisysje eins machteleas. Sûnt dy tiid beheint de macht fan de inkwisysjeynkwisysje har inkeld ta de eigen gelederenrigen binnen de eigen tsjerke.
 
==Keppeling om utens==
*[http://home.scarlet.be/~mirepoix/geschiedenis/geschiedenis-5.htm De inkwisysjeynkwisysje en de kataren (Nederlânsk)]
*[http://www.op.org/international/english/Documents/Articles/bedouelle1.htm Guy Bedouelle: "Holy inquisition: Dominic and Dominicans" (Ingelsk)]
 
56.981

bewurkings