Ferskil tusken ferzjes fan "Heinrich Schliemann"

st
(fan nl)
 
(st)
[[Image:Heinrich Schliemann.jpg|thumb|right|200px|Dr. H. Schliemann]]
'''Johann Ludwig Heinrich Julius Schliemann''' ([[Neubuckow]], [[6 jannewaris]] [[1822]] - [[Napels]], [[26 desimber]] [[1890]]) wie in [[Dútslân|Dútsk]] [[argeolooch]]. Hy is bekend wurden troch syn fûnstfynst fan it âlde [[Troje]], en jildt as ien fan de pioniers op dat flak.
 
== Biografy ==
Schliemann waard berne as soan fan in [[dûmny]] en makke sels karriêre as hanneler. Yn 1841 waard hy op hannelsmissy nei [[Fenezuela]] stjoerd, mar liede skipbrek foar de [[Nederlân]]ske kust, en waard hanneler foar in [[Amsterdam]]ske firma. Yn 1846 waard hy de agint fan de firma yn [[Sint Petersburch]], yn [[Ruslân. Hy wie dêrby sa suksesfol dat hy it jier derop syn eigen hannelsfirma oprjochteoprjochtsje koe. Under mear yn it [[Kalifornje]] fan de [[goudkoarts]] en yn de [[Krimoarloch]] wreide hy syn kapitaal noch iens enoarmtige út.
 
Yn 1864 luts Schliemann him út de hannel werom. Hy makke in wrâldreis, studearre oan de Universiteit fan [[Sorbonne]], en yn [[1868]] besocht hy [[Grikenlân]] en [[Turkije]]. Nei eigen sizzen seach hy Pınarbaşi oan, dat op dat stuit troch de measte eksperts foar [[Troje]] holden waard, besleat dat it net mei de [[Ilias]] oerien kaam, en socht ferfolgens nei in bettere kandidaat, dy't hy fûn yn de foarm fan Hisarlık. Of dat ek yn wurklikheid sa gongen is, is net wisswis, it is ek mooglik dat it net Schliemanns eigen fêststellings wienen, mar dat er troch [[Frank Calvert]] oerhelle is om by Hisarlık sykjen te gien sykjengean.
 
Yn alle gefallen, nei inkele proefopgravings yn 1870, begûn Schliemann yn [[1871]] mei de opgravings yn Hisarlık, dat yndied Troje die blikeblykte te wêzen. Hy ediedie ferskate opwineopwinende fynsten, de meast ferneamde dêrfan is de '[[goudskat fan Priamus]]', dy't net terjochteûnterjocht troch Schliemann sa neaamdneamd waard - yn werklikheid wie de laach dêr't hy sels fan tocht dat it, it Troje wie, fan de [[Trojaanske Kriich]], mear as 1000 jierren âlder. Hy fûn dizze laach tsjin de ein fan syn earste rige opgravings yn Troje, yn [[1873]].
 
Hjirnei teach Schliemann nei [[Mycene]], wêr't hy it graf fan [[Agamemnon]] hope te finen. Hy fûn op 'e nij grutte skatteskatten, wêrûnder it 'deadenmaskerdeademasker fan Agamemnon', alhoewol't yn dat gefal op 'e nij bliken die dat syn fynsten dúdlik âlder wienen as de Trojaanske Kriich.
 
Yn 1878-1879 groef Schliemann wer yn Troje, yn 1880-1881 wie de stêd [[Orchomenus]] yn [[BoeotiëBoeotsje]] oan de beurt. Dêrnei soe der noch twa kear opgravings dwaan yn Troje (1882 en 1890), en socht er yn [[Tiryns]] (1884-1885). Hy die ek noch wat lytsere proefopgravings op oare plakken.
 
Troch syn opgravings hie Schliemann in tige grutte samling argeologyskenargeologyske fynsten yn syn besit, dy't hy wei joech oan it [[Dútske Ryk]], sadat syn kolleksje yn har totaliteit sjoentoand wurde koe yn in oantal nei him ferneamde salensealen yn it "Königlich-Preußischen Völkerkundemuseum" yn [[Berlyn]].
 
==Beoordeling Beoardieling ==
It wurk datfan Schlieman dien hat is tige wichtich west foar de [[argeology]]. Syn fynsten brochten de [[âldheid]] en de argeology ûnder de oandacht fan it grutte publiekpublyk. Dêrnjonken ishat syn oanstrydoanstriid om alles sa gau mooglik te publisearrenpublisearjen, dat foaralbenammen ynjûn waard troch syn winsk om troch de wittenskiplike elite erkend te wurden, tige nuttich west foar de kennis fan dit tiidrek. In oare wichtige bydrage fan Schliemann wie syn ynsjoch dat [[ierdewurk]]stilen in wichtige kaai foarmefoarmen om de fynsten goed datearrendatearje te kinnen.
 
Kollega's út lettere tiden hawwe Schliemann lykwols ek kritisearrenkritisearre omdat er him yn it begjin mear dwaande holdehold mei skatgraven danas mei argeology. Sa soed er, doe hy yn MyceneMysene it 'grêf fan Agamemnon' fûn hie, syn helpers nei hús stjoerd hawwe. Hy woe alles sels opgravenopgrave, sadat alles yn syn eigen hannel bleau. Troch him binne parten fan jongere lagen fan Troje, yn syn entûsjasme it 'HomeryskeHomearyske' Troje te finen, foar altyd ferneatige wurden. TerAs ferdigening fan Schliemann wurdt it argumint oanfiereoanfierd dat yn syn tiid de argeology noch yn de berneskoegenberneskuon stie, en dat it net earlikeearlik wêze soe om him nei noarmen fan tsjintwurdich te beoardielen.
 
In oar punt fan krityk op Schliemann is dat er in soad autobiografyske details simpelwei fersonnenoptocht hat, dêr't hy it foar lettere biografen soms frijwol ûnmooglik makke hat om de juste feiten fêst te stellen. Sa is bygelyks it bekende ferhaal dat Schliemann de 'skat fan Priamus' by in op ynstoarten stiendesteande muorre yn de sjaal fan syn frou yn feilichheid brocht sûnder mear ligen: Sophia Schliemann hie op it momint fan de fynst de opgravings al ferlitten om wegensfanwege de dea fan har heit nei Grikelân werom te kearen.
 
As lêste wurdt Schliemann ferwiten dat er net earlik wie yn syn hannel. In protte fan syn weardefolle fynsten hat er yn it geheim fan Turkije nei Grikelân smokkeltsmokkele. Op dizze wize hat er de eask dat de helte fan alle fynsten oan de Turkske steat jûn wurde moast omsile kinnen.
 
== Wurk ==
*''Ilios'' (1881)
*''Troja'' (1884)
 
 
{{boarnen|boarnefernijing=Birgit Brandau: ''Troia: Eine Stadt und ihr Mythos''}}
56.981

bewurkings