Ferskil tusken ferzjes fan "Grûnsoarte"

1.105 bytes lytser ,  12 jier lyn
part nei Grûn.
(fan nl:)
 
(part nei Grûn.)
[[Ofbyld:Soil profile.jpg|thumb|''Trochsneed boppelaach fan it ierdoerflak'']]
De '''grûnsoarte''' is de soarte fan [[grûn]] sa't yn in beskaat gebiet fûn wurdt. Op itselde stee op ierde kin mear as ien grûnsoarte te finen wêze, yn lagen oer de ûndergrûn fan [[rots]].
'''Grûn''' is in mingsel fan ferware materiaal, floeistoffen en gassen dat oan it ierdoerflak of (flak) dêrûnder sit. It net ferware fêste materiaal wurdt [[rots (stien)|rots]] neamd.
 
== bestândielen ==
It ferwaringsproses is in gefolch fan ynwurking fan froast en teiwaar, ynwurking fan de sinne, rein en wyn op de rots, wat úteinlik ta breuk yn it rotsstiente liedet. De rotsblokken komme hjirtroch los, en rôlje nei ûnderen ta, wêrby't lytse dielen meifierd wurde troch rivieren, rjochting de rivierdelta. Troch fierdere slitaazje ûntsteane hieltiten lytsere dielen, efter inoar grint, sân en op it lêste [[slib]].
Grûnsoarten ferskille yn hoefolle en hokfoar stiendieltsjes, fossile stoffen en organyske stoffen der yn foarkomme. Stiendieltsjes wurde dêrby nei grutte opdield yn [[gryn]], [[sân]], [[silt]] en [[lutum]].
 
Inkele== Beneaming fan grûnsoarten: ==
Foan dêrfoaroer ûntstiet troch it ôfstjerren en rotsjen fan planten.
Yn Nederlân komme fral de neikommende grûnsoarten foar:
; [[gryn]]: foar it measte part gryn.
; [[klaai]]: minstens in fearnsdiel lutum; hoe mear lutum hoe swierder de klaai.
; [[liem]]: in mjuks fan lutum en silt, ôfset troch rivieren [[liem]], de see [[balstienliem]], as de wyn [[löss]].
; [[fean]]: foar it measte part organyske stoffen: rotsjende planten.
; [[sân]]: hast allinnich sân.
; [[savel]]: sân mei in lyts part lutum.
 
Yn oare omstannichheden kinne oare grûnsoarten foarkomme.
== Bestândielen fan grûn ==
Grûn bestiet neist wetter en lucht út de folgjende fêste stoffen:
* [[grind]]
* [[organyske stof]]
* [[karbonaten]]
* [[sân]]
* [[silt]]
* [[lutum]]
 
== BeneamingKeppeling fanom grûnutens ==
{{Commonscat|Soil}}
Ofhinklik fan de ferhâldings fan boppesteande bestândielen en de ôfkomst fan it materiaal wurdt in namme jûn oan grûn.
 
== Literatuer ==
Inkele grûnsoarten:
* [http://www.woordenboek.bouwgrondstoffen.info Grondsoorten en Delfstoffen bij naam] {{noat|Nederlânsk}}
* [[grint]]
* [[klaai]]
* [[liem]]
* [[löss]]
* [[silt]]
* [[fean]]
* [[sân]]
en kombinaasjes hjirfan lykas [[savel]].
 
== Ierde ==
De algemiene beneaming foar grûn is ''ierde''. Dit is teffens de oantsjutting fan ien fan de fjouwer klassike [[elemint (âldheid)|eleminten]].
 
Ek is it de beneaming foar ús planeet ([[Ierde (planeet)|Ierde]]) as gehiel, hoewol't mar 30% fan it ierdoerflak út [[fêstelân]] bestiet.
 
== Sjoch ek ==
* [[grûnwurk]]
* [[boaiem]]
 
{{Boarne|boarnefermelding=
* {{Aut|Meulen, M. van der, Lang, F. de, Maljers, D., Dubelaar, W., Westerhoff, W.}}, 2002. ''Grondstoffen en delfstoffen bij naam''. Publicatiereeks grondstoffen 2002/21, Dienst Weg- en Waterbouwkunde, Delft & TNO-NITG, 96 pp. ISBN 90-369-5509-2. *[http://www.woordenboek.bouwgrondstoffen.info Grondsoorten en Delfstoffen bij naam]
}}
{{Commonscat|Soil}}
 
[[Kategory:Grûnsoarte]]
 
[[af:Grond]]
[[ar:تربة]]
[[bg:Почва]]
[[ca:Sòl]]
[[da:Jordbund]]
[[de:Boden (Bodenkunde)]]
[[en:Soil]]
[[eo:Grundo]]
[[es:Suelo]]
[[fr:Sol (géologie)]]
[[he:קרקע]]
[[it:Suolo]]
[[ja:土]]
[[nl:Grondsoort]]
[[pl:Gleba]]
[[pt:Solo]]
[[ru:Почва]]
[[tl:Lupa]]
[[uk:Ґрунт]]
[[vi:Đất (thổ nhưỡng học)]]
[[zh:土壤]]