Ferskil tusken ferzjes fan "Hagedoarn"

44 bytes lytser ,  11 jier lyn
L
Ik haw der skaai fan makke, en Hagedoarnwinter en Swartehagekjeld binne de Fryse nammen foar dy perioade.
L (Ik haw der skaai fan makke, en Hagedoarnwinter en Swartehagekjeld binne de Fryse nammen foar dy perioade.)
[[Ofbyld:Meidoornstruik.jpg|thumb|right|300px|''ienstiligeIenstilige hagedoarn''.]]
'''Hagedoarn''' (''Crataegus'') is in [[geslacht (biology)|geslachtskaai]] fan strûken dy't fan natuere yn Europa, Noard-Amearika, Aazje en Noard-Afrika foarkomme. Guon soarten komme ek as beam foar. De hagedoarn waard troch de toarnen op de tûken in soad brûkt yn [[hage]]n. Alde hagen trochsnientrochsniene hiel Ingelân, parten fan Skandinaavje en Frankryk en bepaalden foar in grut part de lânskipsfoarm. It hout is hurd en fyn fan struktuer en tsjinne wol foar houtfykwurk.
 
Fan it geslachtskaai '''hagedoarn, ek ''hagebeam'', (''Crataegushagebeibeam''), ek hagebeam, hagebeibeam, ''hagedoarnen beamke'', ''hagetoarn'' of ''smoarbeibeam'' neamd, komme yn de Benelúks twa soarten ynhiemsklânseigen foar. DitDat binne de [[Ienstilige hagedoarn]] (''Crataegus monogyna'' syn. ''C. oxycantha'') en de [[Twastilige hagedoarn]] (''Crataegus laevigata''). Der komt lykwols ek in soartshybride fan de Ienstilige en Twastilige hagedoarn, ''Crataegus'' ×''macrocarpa'', yn it wyld foar.
 
It geslacht omfetomfiemet hûnderten soarten, wêrfan trije yn Nederlân foarkomme, sawol yn it wyld as oanplante as sierbeam. Dêrneist wurdt de hybride ''Crataegus'' ×''lavallei'' / ''C. lavallei'' as sierbeam oanplante. Dêrneist wurdten de út Sina kommende ''Crataegus persimilis'' as sierbeam yn Nederlân oanplante.
 
== Eigenskippen ==
De ienstilige hagedoarn kin in beam fan wol 10 meter heech wurde, wylst de twastilige hagedoarn in strûk is dy't oant 4,5 meter heech wurdt. Se bloeie yn maaie/juny mei sterk rûkende blommen. Op de tûken sitte toarnen. Dêrom de nammen ''Hagedoarnwinter'' ofen ''swarte hagekjeldSwartehagekjeld'' isfoar inde oarekâlde nammeperioade foarop iishilligen:likernôch 11-14 maaie.
 
As sierbeam wurdt fan de twastilige hagedoarn it ras 'Paul's Scarlet' oanplante. Dizze hat folde, rôzereade blommen en foarmet gjin fruchten. Troch de folde blommen is dizze hagedoarn minder gefoelich foar baktearjefjoer (''Erwinia amylovora''). De beam wurdt oant 6 meter heech. De beam wurdt troch okulearjen [[intsje|fermeardere]] op de ûnderstamme fan de oare soarten.
 
== Medisinaal ==
Hagedoarn wurdt al sûnt de 16e ieu brûkt om de bloedsomrin te stimulearjen. Dizze wurking komt û.m.ûnder mear troch de ynhâldsstof rutine: dizzedy stof is wittenskiplik bekend om syn fermogen om blauwe plakken foar te foarkommenkommen.
Boppedat helpt hagedoarntee om de golesterol te ferleegjen.
 
* [http://herbstopic.com/?p=225&lang=en-en Hagedoarn]
 
[[Kategory:PlantesoartPlanteskaai]]
 
[[ar:زعرور]]
4.653

bewurkings