Ferskil tusken ferzjes fan "Freark fan Hallum"

L
Keppelings, sinbou, kopke
(Nije side Freark fan Hallum)
 
L (Keppelings, sinbou, kopke)
'''Freark fan Hallum''' (Hallum 1113?) –, [[Hallum]] – [[3 maart]] [[1175]], Hallum) wie pastoar fan Hallum en stifter fan [[Kleaster Mariëngaard]].
 
== Jonge jierren ==
Freark moat in soan west hawwe fan [[Dodo fan Swithburga ]]. Syn heit sil hiel jong ferstoarn wêze. Syn mem en de pastoar fan Hallum, dy’t ek Freark hiet, seagen dat der wat mear as in boer yn dy jonge siet. Pastoar Freark hat him doe oplieden, mar fûn dat hy eins fierder leare soe. Freark gie doe nei [[Munster]] om in soarte fan universitêre oplieding te folgen op de kapittelskoalle dêr. Freark kaam dêr ek yn ‘e kunde mei de norbertinen[[Norbertinen]] fan it [[kleaster Kloppenburg]]. Freark gie werom nei Hallum en waard dêr fikaris, kapelaan, by syn nammegenoat. Doe’t pastoar Freark ferstoar, keazen de Hallumers de jonge Freark as harren nije pastoar.
 
==Tarissing ta in kleaster==
It idee om in kleaster te stiftsjen liet Freark net los. Hy gie in jier nei it norbertiner [[kleaster Mariënweerd ]] by [[Beesd]] om de wisânsjes fan de norbertinenNorbertinen te bestudearjen en skreau de liturgyske boeken oer. Hy gie ek nei de biskop yn [[Utert]]. Dizze beneamde him ta [[kanunnik]], in geastlike dy’t him dwaande hâld mei it koargebed. Hy krige tastimming om mei oare koarhearen in kleaster te stiftsjen. <br>
DizzeDe gelegenheid krige er doe’t syn mem ferstoar en hy syn bernepart brûke koe om mei de bou fan in kleaster te begjinnen. Yn 1163 koe itIt kleaster, datkrige de namme "Mariëngaarde", ''hôf fan Marije'', krigeen yn [[1163]] koe it ynwijd wurde. <br>
 
Der wie wat oan foarôf gien want de Utertske biskop, dy’t doe oan it bewâld wie, fielde eins neat foar in twadde norbertiner kleaster neist dan fan [[Dokkum]. Freark krige dan ek de rie om oerienstimming te krijen mei it sisteniënzer kleasterBernardynske [[kleaster Klaarkamp]]. Dat mislearre, want Freark fielde net folle foar de opfettings fan de sisteniënsers. It waard ynearsten in dûbelkleaster. Letter binne de froulju nei [[BethelehemBernardynen]] ([[Bartelehiem]]) ferhuze.
 
Kleaster Mariëngaard waard ynearsten in dûbelkleaster. Letter binne de froulju nei [[Kleaster Bethelehem]] ([[Bartelehiem]]) ferhuze.
Freark is doe werom gien nei Dútslân en slagge dêr. It norbertiner [[kleaster Steinfeld]] woe wol it memmekleaster fan Mariëngaarde wurde. Freark hat noch 12 jier abt fan it troch him stifte kleaster west. Hy waard begroeven yn de kleasterkapel. <br>
 
It idee om in kleaster te stiftsjen liet Freark net los. Hy gie in jier nei it norbertiner kleaster Mariënweerd by Beesd om de wisânsjes fan de norbertinen te bestudearjen en skreau de liturgyske boeken oer. Hy gie ek nei de biskop yn [[Utert]]. Dizze beneamde him ta kanunnik, in geastlike dy’t him dwaande hâld mei it koargebed. Hy krige tastimming om mei oare koarhearen in kleaster te stiftsjen. <br>
Dizze gelegenheid krige doe’t syn mem ferstoar en hy syn bernepart brûke koe om mei de bou fan in kleaster te begjinnen. Yn 1163 koe it kleaster, dat de namme Mariëngaarde, hôf fan Marije, krige ynwijd wurde. <br>
Der wie wat oan foarôf gien want de Utertske biskop, dy’t doe oan it bewâld wie, fielde eins neat foar in twadde norbertiner kleaster neist dan fan [[Dokkum]. Freark krige dan ek de rie om oerienstimming te krijen mei it sisteniënzer kleaster [[Klaarkamp]]. Dat mislearre, want Freark fielde net folle foar opfettings fan de sisteniënsers. It waard ynearsten in dûbelkleaster. Letter binne de froulju nei [[Bethelehem]] ([[Bartelehiem]]) ferhuze.
Freark is doe werom gien nei Dútslân en slagge dêr. It norbertiner kleaster Steinfeld woe wol it memmekleaster fan Mariëngaarde wurde. Freark hat noch 12 jier abt fan it troch him stifte kleaster west. Hy waard begroeven yn de kleasterkapel. <br>
Yn de lêste jierren waard der oer Freark klage. Hy krige hieltyd mear wurk foar de oarder te dwaan. Guon fûnen dat hy sa it kleaster sloere liet.
 
==Freark syn progamma==
Freark seach syn kleaster om de earmen te helpen. Sels leefde er hiel sober en dat hy de bruorren ek foar. Freark lei in protte klam op it ûnderwiis. DerDêr wie hy as pastoar al mei begûn. Der kaam dan ek in kleasterskoalle. Fierders wie hy foar ferbettering fan de lânbou. De measte kleasterlingen wienen ek fan boerekomôf, en het kleaster krige in protte lân.
 
Freark seach syn kleaster om de earmen te helpen. Sels leefde er hiel sober en dat hy de bruorren ek foar. Freark lei in protte klam op it ûnderwiis. Der wie hy as pastoar al mei begûn. Der kaam dan ek in kleasterskoalle. Fierders wie hy foar ferbettering fan de lânbou. De measte kleasterlingen wienen ek fan boerekomôf, en het kleaster krige in protte lân.
 
==Freark as folkshillige==
Op 3 maart stiet op de feestkalinder fan de [[Roomsk-Katolike Tsjerke]] as feestdei oanjûn: de silligehillige Fredericus, abt. Al gau nei syn dea waarden der wûnderferhalen oer de hillige abt ferteld. Sa waard Mariëngaarde in beafeartsplak. Folle Fryske hilligen wienen der net en sa krige Fryslân dan doch noch in hillige. Freark syn grêf krige hieltyd in promininter plak yn de kleasterkapel. Op ‘en doer rûn de belangstelling werom. <br>
 
Yn 1580 namen de Steaten Mariëngaarde oer. Fan it kleaster moat der doe noch hast allinne de kapel stien hawwe, want dy tsjinne ek as parochjetsjerke foar de omjouwingomkriten. De kapel bliuwde in beafeartsplak fan harren dy’t by âlde leauwe bleaun wienen. Yn 1622 wurdt der noch sein dat leauwigen nei Hallum kamen ta ferearing fan Freark. Dat wie de dûmny’sdûmnys te folle en se hawwe it safier krige dat de kapel sletten waard. Op in tekening fan [[Piter Idserts Poorter ]] om 1730 hinne stie noch in bewenne boufal fan it eardere kleaster. <br>
 
De grêftombe wie doe al leech. Foaroansteande Roomsken hawwe kâns sjoen om de oerbliuwsels fan Freark ûnderdûke te litten. Letter binne se nei de Súdlike Nederlannen smokkele. De kiste kaam terjochte yn de premonstratinzer abdij [[Bonne-Espérance]] by [[Binche]] yn [[Henegouwen]]. Sûnt [[1830]] binne se yn it lytsseminaarje yn [[Doornik]].
Op 3 maart stiet op de feestkalinder fan Roomsk-Katolike Tsjerke as feestdei oanjûn: de sillige Fredericus, abt. Al gau nei syn dea waarden der wûnderferhalen oer de hillige abt ferteld. Sa waard Mariëngaarde in beafeartsplak. Folle Fryske hilligen wienen der net en krige Fryslân dan doch noch in hillige. Freark syn grêf krige hieltyd in promininter plak yn de kleasterkapel. Op ‘en doer rûn de belangstelling werom. <br>
Yn 1580 namen de Steaten Mariëngaarde oer. Fan it kleaster moat der doe noch hast allinne de kapel stien hawwe, want dy tsjinne ek as parochjetsjerke foar de omjouwing. De kapel bliuwde in beafeartsplak fan harren dy’t by âlde leauwe bleaun wienen. Yn 1622 wurdt der noch sein dat leauwigen nei Hallum kamen ta ferearing fan Freark. Dat wie de dûmny’s te folle en se hawwe it safier krige dat de kapel sletten waard. Op in tekening fan Piter Idserts Poorter om 1730 hinne stie noch in bewenne boufal fan it eardere kleaster. <br>
De grêftombe wie doe al leech. Foaroansteande Roomsken hawwe kâns sjoen om de oerbliuwsels fan Freark ûnderdûke te litten. Letter binne se nei de Súdlike Nederlannen smokkele. De kiste kaam terjochte yn de premonstratinzer abdij Bonne-Espérance by Binche yn Henegouwen. Sûnt 1830 binne se yn it lytsseminaarje yn Doornik.
Hallum hat de âlddoarpsgenoat eare mei in byldsje midden yn ‘t doarp.