Ferskil tusken ferzjes fan "Hannelsposten fan de VOC yn it Midden-Easten"

fan nl:, stavering mei faaks noch wol hifke wurde
(fan nl:, stavering mei faaks noch wol hifke wurde)
{{wurk}}
[[Ofbyld:VOC-Middenoosten.jpg|thumb|right|350px|Hannelposten fan de VOC yn it Heine-Easten]]
Yn de [[17e ieu]] en [[18e ieu]] wienen der ferskate '''hannelsposten fan de Feriene Eastyjeske Kompanjy (VOC) yn it [[Midden-Easten]]'''. Neist de [[Portugal|Portugezen]] wie de [[Feriene Eastynjeske Kompanjy|VOC]] de iennige westerske macht dy'yn dit gebiet hannele. Der waard fral hannele yn [[parelpearel|parelspearels]], [[roaze-oalje]], [[Side (tekstyl)|side]], [[wol]], [[Arabyske gom]] en [[wierookwijreek]]. Doe't de lêste festing ([[Kharg]]) yn [[1766]] troch it Perzyske leger ferôvere waard, ferlieten de Nederlanners dizze kontrei foar altyd.
 
== Stêden dêr't de VOC siet ==
[[Ofbyld:Mocha1692.jpg|thumb|right|350px|Gesicht op Mokka yn 1692]]
Dizze [[faktorij|faktorijen]] stienen ûnder [[Suratte]] yn [[Yndia]]
*''' [[Mokka (Jemen)|Mokka]]''' - Yn [[1621]] waard dêr in hannelspost iepene. De hannel waard lykwols behindere troch politike ferhâldingen, earst wie de VOC ôfhinklik fan [[Turken|Turkske]] machthawwers, letter fan Arabyske Jemeniten. It slagge de VOC mar min, ek net troch geweld, om har hannelsposysje te ferbetterjen. Doe't begjin [[18e ieu]] de fraach nei Mokka-kofje tanaam gong it better en krige de post yn [[1707]] selsbestjoer ûnder [[Batavia]] (yn't plak fan [[Suratte]]). Yn [[1739]] waard de post ophefd, mar de hannel bleau wol. De kofje waard ruile foar kwat (in ferdôvjend middel), speserijen en porselinen kofjekopjes.
 
*'''[[Aden (stêd)|Aden]]''' - Hie tusken [[1614]] en [[1620]] in Nederlânske hannelspost dêr't speserijen ferkocht wurde soenen tsjin kontant jild, wat nedich wie om goed yn Suratte te keapjen. Troch oarloggen tusken de [[Ottomaanske rykRyk|Turken]] en Jemeniten woe de hannel net flotsje en wie it dêr hurd dien.
 
*'''Al-Shihr''' - Yn [[1616]] waard hjir besocht om in post te iepenjen. Doe't der rillegau skeel ûnstie meitusken it pleatslik bestjoer en VOC-fertsjintwurdiger, waard besletten hjir te stopjen.
 
=== Iran/Perzje ===
|[[Ofbyld:Fort Mosselstein.jpg|right|thumb|200px|Fort Mosselstein op Kharg. Foto [[1891]]]]
|-
|[[Ofbyld:Gamron, Persia, 1704.jpg|right|thumb|200px|Gesicht op [[Gamron]], [[1704]]]]
|}
De [[safaviden|Safavidyske]] sjah [[Abbas I de Grote]] liet diverseferskate EuropeseEuropeeske landenlannen toe inYn Iran ta om de handel te bevorderenbefoarderjen. De VOC opendeiepene haarhar hoofdvestiginghaadfestiging inyn de nieuwenije hoofdstadhaadstêd [[Isfahan]] inyn [[1623]].
 
*'''Band-e Kong''' - SindsSûnt [[1653]] kwamkaam erder jaarlijkselts eenjier staflidin stêflid uitút Gamron om pearels inyn te kopenkeapjen. InYn 1690 overwoogtocht de VOC deroer om erdêr eenin factorijfaktorij te vestigenfestigjen, maarmar de Portugezentsjinwurking werktenfan echterPortugezen zowie tegensa grut - zebenaud vreesdenfoar voorkonkurinsje hundat eigense belangen daarwienen - dat de VOC de vestingfesting inyn hetzelfdeitselde jaarjier nognoch moestferlitte verlatenmoast.
 
*'''[[Gamron]]''' (Bandar Abbas) - EersteEarste vestigingfestiging inyn [[1623]]. HoofdcomptoirHaadkomptoir nanei [[1638]].
 
*'''[[Bushehr|Boucher]]''' VOC-faktorij fan novimber [[1737]] oant oktober [[1753]].
 
*'''[[Isfahan]]''' - HoofdcomptoirHaadkomptoir vanfan 1623 totoant 1638. Isfahan waswie toendoe de hoofdstadhaadstêd vanfan PerziëPerzje en daarmeesadwaande de belangrijkstewichtichste post vanfan de VOC inyn dat landlân.
 
*'''[[Kirman]]'''- StondIn plak dat bekend wie om de handelhannel inyn wol. De VOC kocht hierhijir sindssûnt [[1658]] geitenhaargeitehier inyn viafia [[ArmeniërsArmeenjers]] inút haarGamron dienst,dy't dieyn vanuithar Gamrontsjinst erheen reisdenwienen. ErDer werdwaard eenin factorijfaktorij gevestigdfestige in ca.om [[1690]] hinne. DezeDy factorijfaktorij werdwaard opgehevenophefd inyn [[1725]], tochmar weerfannijs geopenddochs inwer iepene yn 1732 enom definitieffoar verlatenaltyd inferlitten te wurden yn 1740. DaarnaDêrna zousoe de VOC geitenhaarallinne blijvennoch kopenút maarGamron danwei vanuitgeitehier Gamronkeapje.
 
*'''[[Kareek]]''' (of Kharg) - hierop dit eilân waswie [[Fort Mosselstein]]. ToenDoe't de VOChannel infan Perziëde nergensVOC meeryn succesPerzje hadoeral inyn de handelnederklits rekke, wildenwoene de [[HeerenHearen XVII]] hetit gebiedgebiet inyn [[1750]] opgevenoerjaan. GouverneurGûverneur-generaal [[Jacob Mossel]] wildewoe hetit echterlykwols op Kareek nognoch proberenwol besykje, waardat indêr waard yn [[1753]] eenin vestigingfestiging metmei fort gebouwd werdboud. HierDêr werdwaard Javaanse[[Java]]anske suikersûker en IndiaasYndiaask textieltekstyl verkochtferkocht. Al snelRillegau werdwaard duidelijkdúdlik dat de vestinghannelspost nietnet winstgevendút waskoe, en werdwaard zese op 1 januarijannewaris [[1766]] geslotensletten. HetIt PerzischePerzyske leger overvieloerfoel hetit fort en plunderdeplondere hetit..
 
*'''[[Lar (Iran)|Lar]]''' - De post inyn Lar werdwaard gestichtstifte inyn [[1631]] en waswie uitsluitendalinne bedoeld alsas [[oase]]-plaatsplak voorfoar handelarenhandlers dieûnderweis op doortocht waren vanuitfan Isfahan naarnei Gamron. WanneerWannear't de VOC vertrokkendêr wei gien is, is onduidelijkûndúdlik.
 
*'''[[Qishm|Kismus]]''' - Al inyn [[1645]] deedbesocht de VOC een poging om hetit fort vanfan dezedizze stadstêd te veroverenferoverjen. De stadstêd waswie namelijknammentlik belangrijkfan voorbelang foar de aanvoeroanfier vanfan graannôt naarnei de stadstêd Gamron. HiermeeSa konsoe de compagniekompanjy de stadstêd veiligstellenyn feilichheid bringe en handelsvoorwaardenbetingsten foar de hannel ôftwinge afdwingenkinne. InYn [[1684]] lukteslagge hetit welwol om init bezitfort te komen van het fortbesetten. TotHoe wanneerlang at de VOC dezedêr heeftsitten behoudenhat is onbekendnet bekend.
 
*'''[[Shiraz (Iran)|Shiraz]]''' - InYn dezeSjiraz stad hadhie de VOC totoant [[1730]] eenin wijnhuiswynhûs waardêr't wijnwyn gemaaktmakke werdwaard. Dit huishûs waswie inhar yn de zeventiende[[17e eeuwieu]] alsskonken. geschenkTeffens inwiene haarder bezityn gekomen.de Tevensstêd warentuskenhannelers er enkele tussenhandelaren voorfoar de VOC in de stad aanwezig.
 
=== Irak ===
83.765

bewurkings