Ferskil tusken ferzjes fan "Agnostisisme"

wurkleas
(oers)
(wurkleas)
It '''agnostisisme''' is in [[filosofy]]ske posysje dy't gjin befêstiggjendebefêstigjende of ûntkennende útspraken docht oer it bestean fan bovennatuurlijkeboppenatuerlike verschijnselenferskynsels. VeelIn protte agnosten benadrukkenbeklamje de onmogelijkheidûnmoglikheid om [[religie]]uzereligieuze ideeën oer vermeendemiende [[bovennatuurlijkeboppenatuerlike]] verschijnselenferskynsels metmei eenin [[wetenschappelijkewittenskiplike methodemetoade|traditioneletradisjonele wetenschappelijkewittenskiplike aanpakoanpak]] te bewijzenbewizen. HetIt woordwurd is afgeleidôflaat vanfan hetit GriekseGrykske ''[[gnosis]]'' (kennis) metmei it voorvoegselfoarheaksel ''a'' (nietnet). LetterlijkLetterlik is dus in ''agnost'' "iemandien diedy't gjin kennis hat", diedy't claimtkleemt geengjon kennis tehawwe kunnente bezittenkinnen oer de vraagfraach oft der in [[God]] is of net.
 
It ûntstean fan it ''wurd'' "agnostisisme" is persys bekend: it wardwaard foar it earst brûkt troch de biolooch en foarfjochter fan it Darwinistysk tinken [[Thomas Henry Huxley]] (de pake fan [[Aldous Huxley]], de skriuwer) op in gearkomst fan de ''Metaphysical Society'' yn 1869 te [[Londen]]. Letter lei hy yn detail út wat hy bedoelde mei de term, ûnder oare yn it essay Agnosticism (1889); Huxley beskriuwt himsels as ien dy't in frij sterke oertsjûging hat dat de fraach oft der in God is of net, "ûnoplosber" is. Yn dy sin stelt hy de term agnostisisme foar as in alternatyf tsjin dejingen dy't miene dat se wol kennis berikke kinne oer God.
In agnost ferskilt fan oare foarmen fan it [[Ateïsme]], dy't de stelling ynnimme dat der gjin God is omdat dêr gjin jildich bewiis foar is (het saneamde "sterk ateïsme"). In agnost stelt dat it net mooglik is om it bestean fan hegere machten oan te toanen (en likemin it net-bestaan).
 
It is wichtich om op te merken dat de posysje fan in agnost in is mei betrekking ta de kennis dy't wy (al as net) berikke kinne oer God. Dit is dus gjin antwurd ta wat in agnost leaut. In agnost kin bygelyks kleme dat in God per definysje net waarnimber is troch minsken, en dêrom kin hy sûnder leauwe yn God wêze; yn dit gefal oerlapet hy dus mei de saneamde swakkere streamingen fan ateïsme (dy't simpelwei sizze "ik haw gjin leauwe yn in God", in nuânse mei it sterkere "der is gjin God"). Oan de oare kant kin hy - al fynt er dat in god net waarnimber is - erder dochs yn leauwe; in dit gefal is hy in agnostysk teïst.
In foarbyld fan in agnostysk ateïst is [[Robert Flint]], in foarbyld fan in agnostysk teïst is [[Søren Kierkegaard]]
 
 
It hjoeddeiske agnostisisme is yn de [[19e ieu]] ûntstien. Ferneamde agnosten wienen [[Thomas Henry Huxley]], [[Charles Darwin]] en [[Bertrand Russell]]. Russells pamflet ''Why I Am Not a Christian'' is in klassike tekst fan it agnostisisme.
{{wurk}}
 
De âldste agnost wie de Grykske presokraat [[Ksenofanes]] (± 580- ± 485 f.Kr.) Hij schreef:
AlsAs eenin andereoare oudeâldere agnost wordtwurdt welwol [[Protagoras (filosoof)|Protagoras]] (480 - 410 vf.ChrKr.) geziensjoen, éénien vanfan de [[SofistiekSofistyk|sofisten]]. HijHy achtteachte hetit onmogelijkûnmooglik om hetit bestaanbestean vanfan de [[GriekseGrykske mythologiemytology|godengoaden]] te bewijzenbewizen. EenIn bekend citaatsitaat vanfan Protagoras is: ''VanFan de godengoaden weetwit ik nietsneat: nietnet dat zese bestaanbesteane en evenminlikemin dat zese nietnet bestaanbesteane''.
 
[[Kategory:Filosofy]]
56.981

bewurkings