Fleantúch: ferskil tusken ferzjes

31 bytes lytser ,  11 jier lyn
→‎Skiednis: wurkleas
(oers)
(→‎Skiednis: wurkleas)
== Skiednis ==
[[Ofbyld:Wrightflyer.jpg|thumb|''De earste flecht fan de bruorren Wright, 17 desimber 1903, 10.35 oere'']]
Utfiners wienen oan de ein fan de [[19e ieu]] dwaande mei it útfinen fan in ferfiermiddel dêr't motirisearremotorisearre mei flein wurde koe. De [[loftballon]] wie al yn [[1783]] útfûn, it sweeffleantúch waard foar it earst súksesfol testen troch [[Otto Lilienthal]] yn [[1891]]. Yn 1903 wisten de Amerikaanske [[Bruorren Wright]] as earste minsken mei harren sels boude en motorisearre fleantúch, "The Flyer", in kontrolearre flecht te meitsjen. Yn Nederlân fleach it earste fleantúch op [[27 juny]] [[1909]], bestjoerd troch [[Charles de Lambert]]. Yn 1910 makke de Frânsman [[Henri Fabre]] it earste [[wetterfleantúch]], dit makke it mooglik gruttere fleantugen te meitsjen omdat se net ôfhinklik wienen fan de lingte fan in fleanfjild. Twa jier letter kaam [[Curtiss]] mei de earste [[Wetterfleantúch|fleanboat]]. Yn datselde jier waard ek it earste eksperimint die mei opstigen fan in skip ôf troch [[Eugene Burton Ely|Eugene Ely]].
 
Hoewol't der eksperimintearre waard mei it ferfier fan post en passagierspassazjiers, zousoe hetit vliegtuigfleantúch vooralfoarearst nognoch alsas sport- en stuntapparaat gebruiktbrûkt wordenwurde. Sûnt 1911 begûnen de Europeeske legers har te ynteressearjen foar it fleantúch mei it each op in kommende oarloch, dy't útrinne soe yn de [[Earste Wrâldoarloch]], al konsintrearren de Dútsers har noch lange tiid op de [[Zeppelin (loftskip)|Zeppelin]]. De Earste Wrâldoarloch wurke yn Europa as in katalysator op de ûntwikkeling fan it militêre fleantúch. DErDer waard begûn om fleantugen yn te setten as [[Militêre ferkenning|ferkenner]]. Doe't de fijannen dêrnei mei elkoar yn konflikt kamen yn de loft, kaam it [[jachtfleantúch]] yn byld. Dit krige [[mitrailleur]]s op de motorkape. Troch [[Sikorsky Aircraft Corporation|Sikorsky]] syn eksperiminten mei fjouwermotorige fleantugen waarden [[bommesmiter]]s mooglik. De Britse marine gie fierder mei it opstigen en lannen fan skippen ôf, wat resultearre yn de earste [[Torpedo (wapen)|torpedobommesmiters]].
 
Nei de oarloch kamen in soad fleanders en fleantugen sûnder wurk te sitten. Bommesmiters waarden omboud ta de earste folweardige passazjiersfleantugen om de moeilike neioarlochske jierren troch te kommen. Wylst de passazjiersfleantugen geandewei better waarden, stienen de ûntwikkelingen yn de militêre takke sa goed as stil. Allinnich de loftraces joegen fleantúchbouwers de mooglikheid om nije techniken út te probearen. Ut dizze loftracers ûntstie dan ek de earste nije generaasje jachtfleantugen wêrmei't de [[Twadde Wrâldoarloch]] yngien waard. Ek dizze oarloch wurke as in katalysator op de ûntwikkeling.
It [[sweeffleantúch]] waard yn Dútslân ta yn de finesses trochûntwikkele om it [[Frede fan Versailles (1919)|ferdrach fan Versailles]] te ûntdûken. Dêrneist ûntstienen der dûkbommesmiters, nachtjagers en de strielmotor waard yntrodusearre.
{{wurk}}
 
Nei de Twadde Wrâldoarloch soarge de wapenwedrin tusken it ûntstiene [[Warschaupakt]] en de [[Noard-Atlantyske Ferdrachsorganisaasje|NAVONAFO]] ta in bliuwende prikel om mei nije fleantugen te kommen. De fleantugen moasten heger, sneller en langer yn de loft bliuwe kinne. [[Chuck Yeager]] gie triochtroch de lûdsbarriêre, spionaazjefleantugen fleagen dêrnei oant trije kear sa hurd as it lûd. Ek waard mei de yntroduskje fan de [[F-16 Fighting Falcon|F16]] in fleantúch yntrodusearre dat allinnich fleane koe mei help fan in [[kompjûter]], it saneamde [[fly-by-wire]]-prinsipe.
 
Yn dyselde tiid kaam ook het massatoerisme op in de westerse landen. NietNet alleenallinnich werdenwaarden de passagiersvliegtuigenpassazjiersfleantugen steedsgeandewei grotergrutter, zoalslykas de [[Boeing 747]], maarmar ook steedsek sneller, metmei alsas hichtepunt de [[Supersoanyske snelheid|supersoanysk]]e [[Concorde (fleantúch)|Concorde]]. Yn dyselde tiid ontwikkeldeûntwikkele zichhim ookek de [[Privéjet|privéprivee- of zakenjetsakejet]], zodatsadat belangrijkewichtige zakenliedensakelju nietnet gebondenbûn warenwienen aanoan vliegtijdenfleantiden en krappe vliegtuigenfleantugen. VlakFlak voorfoar hetit uiteenvallenúienfallen vanfan hetit WarschaupactWarschaupakt en de [[Sovjet-Uny]] werdwaard de [[Stealth (techniektechnyk)|stealth]]-techniektechnyk toegepasttapast op andereoare vliegtuigenfleantugen danas alleenallinnich de spionagevliegtuigenspionaazjefleantugen. De ontwikkelingûntwikkeling vanfan hetit gevechtsvliegtuiggefjochtsfleantúch gaatgiet sindssûnt de valfal vanfan hetit [[communismekommunisme]] minder hardhurd. De EuropeseEuropeeske landenlannen lopenrinne tegentsjin de enormeenoarme ontwikkelingskostenûntwikkelingskosten op, waardoorwêrtroch't mense gezamenlijkmei met moeitelijen de [[Eurofighter Typhoon|Eurofighter]] vanfan de grondgrûnt weetwitte te krijgenkrijen. KleinereLytsere landenlannen, zoalslykas Taiwan, Israël, Korea en ZwedenSweden wetenwitte hetde hoofdholle bovenboppe waterwetter te houdenhâlden doortroch hetit makenmeitsjen vanfan militairemilitêre vliegtuigenfleantugen diedy't gebaseerdbasearre zijnbinne op bestaandebesteande techniekentechniken, terwijlwylst de kosten voorfoar de AmerikaanseAmerikaanske [[F-35 Lightning II|F35]] alleenallinnich maarmar oplopenoprinne. InYn de burgerluchtvaartboargerloftfeart gaangeane de ontwikkelingenûntwikkelings echterlykwols doortroch. Airbus kiest voorfoar grotergrutter metmei de dubbeldeksdûbeldeks [[Airbus A380|A380]]. Boeing kiest voorfoar zuinigsunich en milieuvriendelijkermiljeufreonliker metmei de [[Boeing 787|787]].
 
{{Commonscat|Aircraft}}
56.999

bewurkings