Ferskil tusken ferzjes fan "Grutte Pier"

gjin bewurkingsgearfetting
(oanf. en ref.)
[[Ofbyld:Dapperheidgrotepier.jpg|thumb|right|<small>''In skilderij mei Grutte Pier yn de midden.''</small>]]
'''Grutte Pier''' (1480? - [[28 oktober]] [[1520]]) is de namme dêr't ''Pier Gerlofs Donia'' as Fryske frijheidsstrider bekend ûnder wurden is. Om syn figuer hat safolle mytefoarming west dat it slim te sizzen is hokker ferhalen opoft wierheidwier berêstebinne en hokker net.
 
== Libben en skiednis ==
Wat min-ofte-mear fêststiet is dat Pier berne waard yn [[Kimswert]], yn de 2e helte fan de [[15e ieu]] sa om [[1480]] hinne. Hy wie de soan fan Gerlof Piers Donia en Fokel Sybrants Bonga en troude mei [[Rintsje Syrtsema]]. It pear krige yn [[1506]] in soan, Gerlof Piers Donia. De frou fan Pier Gerlofs Donia syn frou ferstoar yn 1515.
 
Yn [[1498]] kaam Fryslân ûnder it bewâld fan [[Albrecht fan Saksen]] dy't om de problemen yn Fryslân oanpakke te kinnen, hiersoldaten nei Fryslân helle. Doe't dat, nei syn dea, lykwols net genôch seadden oan de dyk sette, ferkoft [[Joaris mei it Burd|syn soan]] syn rjochten oan de lettere [[Karel V fan it Hillige Roomske Ryk|Karel V]].
Pier Donia wie boer yn Kimswert mar syn pleats, de [[Osingastate (Kimswert)|Osingastate]], waard yn [[1515]] troch hiersoldaten fan de [[Swarte Heap]] platbaarnd. Mûglik is dêrby ek syn frou fermoarde. Troch dy oanfal ûntwikkele Pier him ta in fûl bestrider fan Saksyske en Hollânske besetters. Hy foarme tsjin de Swarte Heap in eigen binde, ûnder de namme fan de [[Arumer Swarte Heap]], en ûnder syn lieding operearre in kapersfloat, fan [[Makkum]] en [[Warkum]] út op de [[Sudersee]].
 
Oan Pier wurdtwurde in reuseftich staltpostuer en boppeminsklike krêften taskreaun. Oan Pier wurdt ek it [[tongbrekkerssechje]] "Bûter, brea en griene tsiis, wa't dat net sizze kin is gjin oprjochte Fries" taskreaun. Pier soe dat brûkt hawwe om nei te gean ofoft de lju oan board fan de skippen wol Friezen wiene. Wie dat net it gefal dan soenen hjase kylhelle wêze en harren skip leechrôve.
 
== Leginden ==
Neffens de leginde droegen Pier en syn mannen de bút fan de plundere skippen ôf oan hartoch [[Karel fan Gelre]], dy't stipe yn de striid tsjin de Hollanners tasein hie. Doe't bliken die dat Karel yn [[1517]] sels in machtsposysje yn Fryslân besocht te krijen, wie Pier sa teloarsteld dat er him werom luts út de striid. Syn lêste jierren wenne er yn [[Snits]], dêr't er op [[28 oktober]] [[1520]] ferstoar.
 
De leginde wol hawwe dat ek syn bern fermoarde binne troch de Saksen. HjirDêr is [[sibbekunde|sibbekundich]] ûndersyk nei dien, en it soe kinne dat syn soan Gerlof Piers it oerlibbe hat, en dat syn neikommelingen der ek hjoed de dei noch yn [[Nederlân]] en [[Amearika]] libje. Ek it ferstjerren fan syn dochter is foar in lettere datum optekene.
 
[[Ofbyld:Grotepier TN.JPG|thumb|right|<small>''Stânbyld fan Grutte Pier yn Kimswert''</small>]]
 
=== It swurd fan Grutte Pier ===
Grutte Pier soe ek yn fjildslaggen domineare hawwe mei in geweldich grut swurd. Dat stielen slachswurd wie 2,15 meter lang en weagewoech goed 6 kilo. Neffens de [[oerlevering]] koekoed hyer mei dat swurd de hadenhollen fan mearderemear fijannen tagelyk ôfhakjeôfkapje. It ûnderstelde swurd fan Grutte Pier hinget tsjintwurdich (2008) yn it [[Frysk Museum]] yn Ljouwert. Ek yn de taapkeammertaapkeamer fan Herberch 'De Greate Pier' yn syn berteplak Kimswert hinget 'it ienigeienichste wiere swurd fan Grutte Pier'. Syn helm wurdt bewarre yn it stêdhûs fan Snits.
 
== Ferskaat ==
Oktober [[2011]] waard yn 'e tsjerke fan Kimswert de grêfsark fan preester Jehannes († [[15 juny]] [[1486]]) weromfûn. Jehannes wie pastoar yn Kimswert doe't Pier in jonkje wie, dat hy soe Pier doopt hawwe kindkinne. Teffens is de sark fûn fan Sybrandt fan Bonga fûn, dy't oan Pier syn mem besibbe west hawwe moat.<ref>[[Ljouwerter Krante]] 31 oktober 2011, side 10, ''Grafzerk ontdekt van doper Grutte Pier''</ref>
 
== Keppeling om utens ==
182

bewurkings