Ferskil tusken ferzjes fan "Loadewyk de Fromme"

red
L (r2.7.2) (Bot - oars: hr:Ljudevit I. Pobožni)
(red)
'''Loadewyk I de Fromme''' ([[Chasseneuil-du-Poitou|Chasseneuil]] by [[Poitiers]], [[april]], [[juny]] of [[augustus]] [[778]] - [[Ingelheim am Rhein]], [[20 juny]] [[840]]) wie in [[Franken|Frankyske]] kening. Hy folgde syn heit [[Karel de Grutte]] op as kening nei dy syn dea yn [[814]] en regearde fan 814 oant syn dea yn [[840]]. [[Paus Stefanus V]] kroande him yn [[816]] as [[keizer]] fan it Westen.
 
It wie LodewykLoadewyk syn stribjen om de neilittenskip fan syn heit fêst te hâlden. Dat die er yn earsteit foarste plak meitroch it trochfierenleauwen fante leauwensherfoarmingsherfoarmingen. MarOmdat hyer regele desyn eigen opfolging tige min, enregele soe syn regear waard kenmerke wurde troch fernederings en mislearrings.
 
== Skiednis ==
Doe’t syn heit yn Noard-[[Spanje]] op fjildtocht wie, befoel syn mem fan in twilling op [[11 april]] (mar it kin ek yn july of augustus [[778]] west hawwe) yn de Palts fan Chasseneuil by Poitiers. Nei it thúskommen fan Karel waarden sy doopt mei de nammen Loadewyk en LothareLotare. De Karolingyske keningsnammen Karel, Karloman en Pippyn wienen al ferjûn oan Karel syn oare soannen. Fan dizzedy twilling stoar de lytse LotharLotar al gau yn [[779]], wylst Loadewyk sûn bleaun.
 
Doe't erLoadwyk 16 jier âld wie, troude hy mei [[Ermengarde fan Haspengouw]] yn ([[794]],). dêr'tBy har krige hy trije soannen by hie: [[LothariusLotarius I|LotharLotar]], [[Pippyn fan Akwitaanje|Pippyn]] en [[Loadewyk de Dútser]]. Letter troude er mei [[Judit fan Beieren]], dy't him de fjirde soan joech: [[Karel de Keale|Karel]].
 
Yn [[814]] stoar Karel de Grutte en waard Loadewyk de opfolger. Der wienen gjin opfolgingsswierrichheden, want Loadewyk wie doe syn noch iennige libjende soan. Dêrmei waard Loadewyk mei syn 36 jier allinnichhearser oer it [[Frankyske Ryk]], krekt as syn heit dat west hie.
 
== De earste regearjierren ==
De earste faze fan syn regear waard kenmerke troch yntinsive wetjouwing op wrâldsk en tsjerklik mêd. Wylst syn heit it Frankyske ryk útwreide hie, besocht Loadewyk de grutte fan it ryk fêst te hâlden en it yn stevich fûnemint te jaan. Yn ditdat opsicht fierde hy in strange herfoarming troch fan it kleasterlibben. Soks waard troch de geastlikheid posityf ûntfongen en soe der ta liede dat de keizer en klerus ek yn de takomst wichtige kwestjes mei inoar regelen. Yn dizze tiid is ek de gedachte ûntstien fan de ienheid fan it Ryk ûnder it [[kristendom]]. It wie benammen troch Loadewyk syn goede relaasje mei de tsjerke en syn tige kristlike libbensoertsjûging en libben dat hy nei de dea de bynamme fan 'de Fromme'' krige. Yn [[816]] waard Loadewyk troch paus [[Paus Stephanus IV (V)|Stefanus IV]] as keizer kroand.
 
Tegearre mei de klerus besocht Lodewyk yn july [[817]] middels de [[Ordinatio Imperii]] (''Ordening fan it Ryk'') de kristlike ienheid op syn grûngebiet ek foar te takomst te behâlden. Dizze oardering hâlde yn dat de aldsteâldste soan [[LothariusLotarius I|LotharLotar]] as mei-keizer kroand waard en dat hy nei it ferstjerren fan Loadewyk de keizerstitel krije soe. De beide oare soannen Pippyn en Loadewyk de Dútser krigen allinnich de keninklike waardichheid en in dielkeninkryk - efter mekoar [[Akwitaanje]] en [[Beieren]] - tawiisd, wylst Lothar as kening fan it [[Midden-Frânsje|Middenryk]] en keizer de absolute oerhearskippij oer syn broers besitte soe. De ryksoardering fan [[817]] wie dêrmei in modern polityk ûntwerp foar de oplossing fan in eksplosyf probleem, dêr't de kimen foar takomstige konflikten lykwols al yn ynboud wienen.
 
== Krisis ==
It kaam al gauris ta in útbarsting. Nei de dea fan syn earste frou Ermengarde troude Lodewyk de Fromme yn [[818]] foar de twadde kear, diskear mei de Beierske Judit. Op oantrunen fan syn ambisjeuze frou skonk hy yn [[829]] op de [[Ryksdei]] fan [[Worms]] syn jongste soan Karel de [[Elzas]], it [[hartochdom Swaben|Swaben]] en [[Boergondyske Ryk|Boergonje]] .
 
Dat wienen lykswols de kearnlannen fan it Frankyske Ryk en LotharLotar de âldste soan, koe syn ûntefredenens hjiroer net ferberge. As gefolch hjirfan bruts der yn [[830]] in oanhâldende machtstriid út tusken Loadewyk mei syn trije âldste soannen, en tagelyk ek tusken de bruorren ûnderling.
 
Lang om let seach it der nei út, dat it ta in beslissend treffen komme soe yn de simmer fan [[833]], doe’t de legers fan de keizer en dy't fan de trije bruorren by [[Kolmar]] (Elzas), tsjin inoar kamen te stean. Dat it net ta in fjildslach komme soe, kaam om't in soad fan Loadewyk syn soldaten nei de fijanfijân oerrûn. Dat foarfal soe de skiednis yngean as ''it Lügenfeld''.
 
== Ein ==
De triomfearjende bruorren setten doe harren heit finzen en leinen him inkele fernederjende betingsten op. Yn [[Reims]] waard hy symboalysk fan de kerkdrompel band en moast er yn it iepenbier in skuldbekentnis ôflizze.
 
[[Kategory:Kening fan de Franken]]
19.909

bewurkings