Ferskil tusken ferzjes fan "Aleksander II fan Ruslân"

wurk bliuwt der.....
(→‎Houliken: stikje oerset)
(wurk bliuwt der.....)
Tsaar Nikolaj I stoar [[2 maart]] [[1855]] sadat Alexander de nije Tsaar fan Ruslân en gruthartoch fan Finlân waard. It earste jier fan syn regear hie er it drok mei [[Krimoarloch]] dy't syn heit mei úteinset wie. Deze oorlog werd in [[1856]] beëindigd met de [[Frede fan Parys (1856)|Frede fan Parys]], wat het verliezen van de oorlog door Rusland betekende. Hij kwam aan veler wens tot hervormingen tegemoet: hij verleende in 1856 gratie aan de [[Desimbristenopstân|desimbristen]] en schafte in 1861 de [[liifeigenskip]] van de boeren af waardoor hij in Rusland bekendstaat als de "befrijder fan Ruslân". Dit was echter vooral uit economische overwegingen gedaan. Alexander wilde namelijk een grote klasse onafhankelijke en zelfstandige boeren creëren en daarnaast een groep mensen die zou kunnen instaan voor de industriële behoeftes die Rusland had. Ook voerde hij een zeker gemeentelijk en gewestelijk zelfbestuur in door instelling van de [[zemstvo]]'s, al werden die enkel toegelaten in de centrale delen van het land omdat Alexander vreesde dat ze de separatistische ideeën in de grensgebieden zouden versterken. Daarnaast verbeterde hij de rechtspraak, matigde de pers sensuer en verkortte in 1859 de [[tsjinstplicht]] in het leger van 25 jaar tot 15 jaar.
 
Hij voerde ook hervormingen door in het [[onderwijsûnderwiis]]. Dankzij hem werden er in de jaren zestig van de 19e eeuw nieuwe universiteiten opgericht. Ondanks de hervormingen die hij in [[1864]] in het [[Basisonderwijs (algemeen)Basisûnderwiis|lagerleger onderwijsûnderwiis]] en [[MiddelbareMiddelbere schoolskoalle|middelbaarmiddelber onderwijsûnderwiis]] doorvoerde, bleef het [[analfabetisme]] in Rusland relatief hoog (ca. 80%). Tussen [[1867]] en [[1869]] voerde hij kerkelijke hervormingen door. De opleiding van de geasteliken werdwaard verbeterdferbettere en het overschot aan priesters werd teruggedrongen. De ''tsaar-bevrijderbefrijder'' maakte een einde aan de willekeur van de [[burokrasy]] en de polysje. ZoSa veranderdeferoare hijRuslân Ruslandstadichoan geleidelijkfan vanin eenplysjesteat politiestaatyn in een [[rjochtssteat]] naarneffens EuropeesEuropeesk model.
 
Na de tweede Poolse opstand in [[1863]], die hij hardhandig liet neerslaan, werd zijn politiek behoudender. Tijdens zijn regeringsperiode kende Rusland een aanzienlijke gebiedsuitbreiding, met name in Aazje. De tsaar bedwong de opstandige stammen op de [[Kaukasus]]. Zijn beleid was min of meer tegenstrijdig, waardoor de conservatieven hem te liberaal vonden, terwijl de liberalen hem te conservatief vonden. De toenemende aanslagen van de [[nihilisme (politike streaming)|nihilisten]] beantwoordde Alexander met harde politiemaatregelen. Tegelijk echter liet hij een soort constitutie met vertegenwoordiging van de zemstvo's bij de regering ontwerpen. De dag waarop hij dit plan had goedgekeurd, werd hij na zes mislukte aanslagen het slachtoffer van een bomaanslag door de revolutionaire [[Narodnaja Volja]]. Hij was zwaargewond, bloedde hevig en overleed na een kwartier. Hij werd opgevolgd door zijn meer behoudende zoon [[Aleksander III fan Ruslân|Aleksander III]], die aanwezig was bij het overlijden van Aleksander II. Dy [[moard]] hie fan gefolgen dat de nije tsaar it plan foar de nije konstitúsje ferskuorde.
 
Op 13 septimber 1855 waard Alekander II ta Grutkrus yn de [[Militêre Willems-Oarder]] beneamd. Kening Willem III beneamde yn itselde beslút ek Keizer [[Napoleon III]] ta Ridder-Grutkrus. De beide keizers wienen fijannen yn de [[Krimoarloch]]; Nederlân wie neutraal.
 
== Houliken ==