Ferskil tusken ferzjes fan "Aleksander II fan Ruslân"

dien
(→‎Bewâld: wurk)
(dien)
{{wurk}}
[[Ofbyld:Zar Alexander II.jpg|thumb|Alexander II]]
 
 
== Bewâld ==
Tsaar Nikolaj I stoar [[2 maart]] [[1855]] sadat Alexander de nije Tsaar fan Ruslân en gruthartoch fan Finlân waard. It earste jier fan syn regear hie er it drok mei [[Krimoarloch]] dy't syn heit mei úteinset wie. Dy kriich waard yn [[1856]] einige mei de [[Frede fan Parys (1856)|Frede fan Parys]], wat betsjutte dat Ruslân de ferliezer wie. HijHy kwamkaam aanin velerprotte wensminsken totdy't hervormingenherfoarmings tegemoetwoenen yn de mjitte: hijhy verleendejoech inyn [[1856]] gratie aanoan de [[Desimbristenopstân|desimbristen]] en skafte yn 1861 de [[liifeigenskip]] fan de boeren ôf waardooren hijwaard insadwaande Ruslandyn bekendstaatRuslân alsferneamd as de "befrijder fan Ruslân". DitDat wasdie echterer voorallykwols uitfral economischeút overwegingenekonomyske gedaanmotiven. Alexander wildewoe namelijknammentlik eenin grotegrutte klasse onafhankelijkefan ûnôfhinklike en zelfstandigeselstannige boeren creërenskeppe en daarnaastdêrnjonken eenin groep mensenlju diedy't zouynstean kunnenkoenen instaanfoar voor deit yndustriële ferlet diedat RuslandRuslân hadhie. OokTeffens voerdefierder hijer eenin zekerbeskieden gemeentelijkselsbestjoer enfoar gewestelijkgemeenten zelfbestuuren ingoaën door instelling vanyn, de [[zemstvo]]'s,. alDy werdenwaarden dielykwols enkelallinne toegelatentalitten inyn de centralesintrale delendielen vanfan hetit landlân omdatmeidat Alexander vreesdebenaud wie dat zehja de separatistischeseparatistyske ideeën inyn de grensgebiedengrinskriten zoudenfersterkje versterkensoenen. DaarnaastFierders verbeterdeferbettere hijer de rechtspraakrjochtspraak, matigdematige de pers sensuerparsesensuer en verkortteferkoarte inyn [[1859]] de [[tsjinstplicht]] inyn hetit leger vanfan 25 oantnei 15 jier.
 
Hy sette feroarings troch yn it [[ûnderwiis]]. Tanksy him waarden yn de jierren sechtich fan de 19e ieu nije universiteiten oprjochtenoprjochte. Nettsjinsteande syn herfoarmingen yn it ûnderwiis bleau it [[analfabetisme]] yn Ruslân relatyf sjoen heech (sa. 80%). Tusken [[1867]] en [[1869]] fierde hy tsjerklike herfoarmingen troch. De oplieding fan de geastliken waard ferbettere en it tal prysters waard werombrocht. De ''tsaar-befrijder'' makke in ein oan willekeurit hanneljen nei eigen goedachtsjen fan fan de [[burokrasy]] en de polysje. Sa feroare Ruslân stadichoan fan in plysjesteat yn in [[rjochtssteat]] neffens Europeesk model.
 
Nei de twadde Poalske opstân yn [[1863]], dy't hy hurdhandich delslagge, waar syn polityk behâldender. Under syn bewâld hat Ruslân in grutte gebiedsútwreiding trochmakke, benammen yn Aazje. De tsaar betwong de opstannige stammen op 'e [[Kaukasus]]. Syn belydbelied wie wie út en troch tsjinstridich, sadat de konservativen him te liberaal fûn, wylst de liberalen him wer te konservatyf fûn. De toenemendetanimmende aanslagenoanslaggen vanfan de [[nihilisme (politike streaming)|nihilisten]] beantwurde Aleksander mei hurde politiemaatregelenplysjemaatregels. Teffens echter liet hijer eenlykwols soortin constitutiesoarte metfan vertegenwoordigingkonstitúsje vanmei fertsjintwurdiging fan de zemstvo's bijby deit regeringregear ontwerpenûntwerpe. DeDeis dag waaropnei't hijer ditdat plan hadgoedkart goedgekeurdhie, werdwaard hijer nanei zesseis mislukteearder aanslagenmislearre hetoanslaggen it slachtoffer vanfan eenin bomaanslagbomoanslach doortroch de revolutionairerevolúsjonêre [[Narodnaja Volja]]. HijHy wasrekker zwaargewond, bloeddeswier hevigferwûne en overleedstoar nanei eenin kwartierkertier. HijHy werdwaard opgevolgdopfolge doortroch zijnsyn meersoan, behoudendede zoonkonservativere [[Aleksander III fan Ruslân|Aleksander III]], diedy't aanwezigby wasit bijferstjerren het overlijden vanfan Aleksander II wie. Dy [[moard]] hie fan gefolgen dat de nije tsaar it plan foar de nije konstitúsje ferskuorde.
 
Op 13 septimber 1855 waard Alekander II ta Grutkrus yn de [[Militêre Willems-Oarder]] beneamd. [[Willem III fan de Nederlannen|Kening Willem III]] beneamde yn itselde beslút ek Keizer [[Napoleon III]] ta Ridder-Grutkrus. De beide keizers wienen fijannen yn de [[Krimoarloch]]; Nederlân wie neutraal.
 
== Houliken ==