Ferskil tusken ferzjes fan "Heinrich Schliemann"

L
red
L
L (red)
[[Ofbyld:Heinrich Schliemann.jpg|thumb|right|200px|Dr. H. Schliemann]]
[[Ofbyld:Mykene Loewentor mit Doerpfeld und Schliemann.jpg|thumb|Schliemann en [[Wilhelm Dörpfeld|Dörpfeld]] by de '[[Liuwepoarte]]' in [[Mysene]]]]
'''Johann Ludwig Heinrich Julius Schliemann''' ([[Neubuckow]], [[6 jannewaris]] [[1822]] - [[Napels (stêd)|Napels]], [[26 desimber]] [[1890]]) wie in [[Dútslân|Dútsk]] [[argeolooch]]. Hy is bekend wurden troch syn fynst fan it âlde [[TrojeTroaje]], en jildt as ien fan de pioniers op dat flak.
 
== Biografy ==
Schliemann waard berne as soan fan in [[dûmny]] en makke sels karriêre as hanneler. Yn 1841 waard hy op hannelsmissy nei [[Fenezuela]] stjoerd, mar liede skipbrek foar de [[Nederlân]]ske kust, en waard hanneler foar in [[Amsterdam]]ske firma. Yn 1846 waard hy de agint fan de firma yn [[Sint Petersburch]], yn [[Ruslân]]. Hy wie dêrby sa suksesfol dat hy it jier derop syn eigen hannelsfirma oprjochtsje koe. Under mear yn it [[Kalifornje]] fan de [[goudkoarts]] en yn de [[Krimoarloch]] wreide hy syn kapitaal noch iens tige út.
 
Yn 1864 luts Schliemann him út de hannel werom. Hy makke in wrâldreis, studearre oan de Universiteit fan [[Universiteit fan Parys|Sorbonne]], en yn [[1868]] besocht hy [[Grikelân]] en [[Turkije]]. Nei eigen sizzen seach hy Pınarbaşi oan, dat op dat stuit troch de measte eksperts foar [[TrojeTroaje]] holden waard, besleat dat it net mei de [[Ilias]] oerien kaam, en socht ferfolgens nei in bettere kandidaat, dy't hy fûn yn de foarm fan Hisarlık. Of dat ek yn wurklikheid sa gongen is, is net wis, it is ek mooglik dat it net Schliemanns eigen fêststellings wienen, mar dat er troch [[Frank Calvert]] oerhelle is om by Hisarlık sykjen te gean.
 
Yn alle gefallen, nei inkele proefopgravings yn 1870, begûn Schliemann yn [[1871]] mei de opgravings yn Hisarlık, dat yndied TrojeTroaje blykte te wêzen. Hy die ferskate opwinende fynsten, de meast ferneamde dêrfan is de '[[goudskat fan Priamus]]', dy't ûnterjocht troch Schliemann sa neamd waard - yn werklikheid wie de laach dêr't hy sels fan tocht dat it TrojeTroaje wie, fan de [[Trojaanske Kriich]], mear as 1000 jierren âlder. Hy fûn dizze laach tsjin de ein fan syn earste rige opgravings yn TrojeTroaje, yn [[1873]].
 
Hjirnei teach Schliemann nei [[Mysene]], wêr't hy it graf fan [[Agamemnon]] hope te finen. Hy fûn op 'e nij grutte skatten, wêrûnder it 'deademasker fan Agamemnon', alhoewol't yn dat gefal op 'e nij bliken die dat syn fynsten dúdlik âlder wienen as de Trojaanske Kriich.
 
Yn 1878-1879 groef Schliemann wer yn TrojeTroaje, yn 1880-1881 wie de stêd [[Orchomenus]] yn [[Boeotsje]] oan de beurt. Dêrnei soe der noch twa kear opgravings dwaan yn TrojeTroaje (1882 en 1890), en socht er yn [[Tiryns]] (1884-1885). Hy die ek noch wat lytsere proefopgravings op oare plakken.
 
Troch syn opgravings hie Schliemann in tige grutte samling argeologyske fynsten yn syn besit, dy't hy wei joech oan it [[Dútske Ryk]], sadat syn kolleksje yn har totaliteit toand wurde koe yn in oantal nei him ferneamde sealen yn it "Königlich-Preußischen Völkerkundemuseum" yn [[Berlyn]].
It wurk fan Schlieman hat tige wichtich west foar de [[argeology]]. Syn fynsten brochten de [[âldheid]] en de argeology ûnder de oandacht fan it grutte publyk. Dêrnjonken hat syn oanstriid om alles sa gau mooglik te publisearjen, dat benammen ynjûn waard troch syn winsk om troch de wittenskiplike elite erkend te wurden, tige nuttich west foar de kennis fan dit tiidrek. In oare wichtige bydrage fan Schliemann wie syn ynsjoch dat [[ierdewurk]]stilen in wichtige kaai foarmen om de fynsten goed datearje te kinnen.
 
Kollega's út lettere tiden hawwe Schliemann lykwols ek kritisearre omdat er him yn it begjin mear dwaande hold mei skatgraven as mei argeology. Sa soed er, doe hy yn Mysene it 'grêf fan Agamemnon' fûn hie, syn helpers nei hús stjoerd hawwe. Hy woe alles sels opgrave, sadat alles yn syn eigen hannel bleau. Troch him binne parten fan jongere lagen fan TrojeTroaje, yn syn entûsjasme it 'Homearyske' TrojeTroaje te finen, foar altyd ferneatige wurden. As ferdigening fan Schliemann wurdt it argumint oanfierd dat yn syn tiid de argeology noch yn de berneskuon stie, en dat it net earlik wêze soe om him nei noarmen fan tsjintwurdich te beoardielen.
 
In oar punt fan krityk op Schliemann is dat er in soad autobiografyske details simpelwei optocht hat, dêr't hy it foar lettere biografen soms frijwol ûnmooglik makke hat om de juste feiten fêst te stellen. Sa is bygelyks it bekende ferhaal dat Schliemann de 'skat fan Priamus' by in op ynstoarten steande muorre yn de sjaal fan syn frou yn feilichheid brocht sûnder mis ligen: Sophia Schliemann hie op it momint fan de fynst de opgravings al ferlitten om fanwege de dea fan har heit nei Grikelân werom te kearen.