Ferskil tusken ferzjes fan "Salt Lake City"

6.852 bytes grutter ,  6 jier lyn
L
red + oanf
L (kat oars)
L (red + oanf)
{{Stêd mei flagge|
{{Universele ynfoboks stêd
Ofbyld= [[File:Saltlakecity winter2009.jpg|300px]] |
| namme = Salt Lake City
|Flagge= ôfbylding[[Ofbyld:Flag of = UTMap-doton-Salt Lake City.PNGpng|125px]] |
Wapen= [[Ofbyld:Seal Salt Lake City.png|60px]] |
| ôfbyldingsbreedte = 250
Ynwennertal= 189.314 <small>(2012)</small>|
| ôfbyldingstekst = De lizzing fan Salt Lake City
Oerflak= 285,9 km² <small>(ynkl. wetter)</small><br> 282,5 km² <small>(allinnich lân)</small>|
| ynwennertal = 181.743 (2000)
Befolkingstichtens= 643,3 / km² |
| oerflak = 282,4 km²
Stêdekloft= 1.145.905 <small>(2012)</small> |
| befolkingstichtens = 643/km²
Hichte= 1.288 m |
| stêdekloft =
Lân= [[Ofbyld:flag of the United States.svg|20px]] [[Feriene Steaten]] |
| hichte =
Bestj. ienh. 1= Steat |
| lân =
Namme bestj. ienh. 1= [[Utah]] |
| bestjoerlike ienheid 1 =
Bestj. ienh. 2= County |
| namme bestjoerlike ienheid 1=
Namme bestj. ienh. 2= [[Salt Lake County (Utah)|Salt Lake County]] |
| bestjoerlike ienheid 2 =
Stifting= 1847 |
| namme bestjoerlike ienheid 2=
Tiidsône= [[UTC]]-7 |
| boargemaster =
Simmertiid= UTC-6 |
| stêdsyndieling =
Koördinaten= 40°45′17″N 111°53′33″W|
| stifting =
Webside= [http://www.slcgov.com/ www.slcgov.com]|
| postkoade =
| tiidsône =
| simmertiid =
| koördinaten =
| webside =
}}
[[File:UTMap-doton-Salt Lake City.PNG|left|thumb|200px|De lizzing fan Salt Lake City yn [[Salt Lake County (Utah)|Salt Lake County]] en yn 'e steat [[Utah]].]]
[[Ofbyld:Salt lake city main street c1900 pc.jpg|thumb|left|250px|Salt Lake City yn 1900]]
[[Ofbyld:Salt Lakelake Temple,city Utahmain -street Septc1900 2004-2pc.jpg|thumb|rightleft|250px200px|Salt Lake City Templeyn [[1900]].]]
[[Ofbyld:Salt Lake Temple, Utah - Sept 2004-2.jpg|thumb|left|200px|De [[mormoanen|mormoanske]] Timpel fan Salt Lake City, wêrfan't de bou 40 jier duorre hat.]]
'''Salt Lake City''' is de [[haadstêd]] fan [[Utah]], ien fan de [[Amerikaanske steaten|steaten fan de Feriene Steaten]]. In letterlike oersetting fan de namme Salt Lake City soe ''Sâltmarstêd'' opleverje; de ''Boskatlas'' út [[1877]] sprekt fan ''Grutte Sâltmarstêd''. Salt Lake City waard yn dy tiid ommers ek yn it [[Ingelsk]] ''Great Salt Lake City'' neamd.
[[Ofbyld:SLCCityAndCountyBldg.jpg|thumb|left|250px200px|CountryhûsIt stedhûs fan Salt Lake City en ''county''-hûs fan Salt Lake County.]]
[[File:Utah State Capitol seen from State Street.jpg|left|thumb|200px|Salt Lake City by 't winter (op 'e eftergrûn it [[Steatskapitoal fan Utah]]).]]
'''Salt Lake City''', gauris ôfkoarte ta '''Salt Lake''' of '''SLC''', is de [[haadstêd]] en teffens de grutste stêd fan 'e westlike [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[Amerikaanske steaten|steat]] [[Utah]]. Ek is it it haadplak fan it omlizzende [[Salt Lake County (Utah)|Salt Lake County]]. In letterlike oersetting fan 'e namme Salt Lake City soe "Sâltmarstêd" opsmite; de ''[[Bosatlas]]'' út [[1877]] sprekt noch fan "Grutte Sâltmarstêd". Dêrmei wie dy efter de tiid rekke, want yn [[1868]] wie yn Utah al offisjeel besletten om it "Great" fan Great Salt Lake City falle te litten. Hoe dan ek, de stêd is neamd nei de [[Grutte Sâltmar]] (''Great Salt Lake''), oan 'e igge wêrfan't er stifte is. Neffens in offisjele skatting út [[2012]] lei it ynwennertal fan Salt Lake City doe krekt ûnder de 190.000, wylst de hiele stêdekloft mei Salt Lake City as mulpunt in befolking fan krapoan 1.150.000 minsken hie. Dêrmei is Salt Lake City de grutste agglomeraasje yn it [[Tuskenberchske Westen]] en ien fan 'e beide grutte stedske sintra yn 'e [[Grutte Dobbe]] (''Great Basin''); de oare is [[Reno (Nevada)|Reno]], yn [[Nevada]]). Salt Lake City stiet benammen bekend as it haadkertier fan 'e oer de hiele wrâld aktive [[mormoanen|mormoanske]] [[Tsjerke fan Jezus Kristus fan de Hilligen fan de Lêste Dagen]], en sûnt [[2002]] yn [[Nederlân]] ek om't it ien fan 'e fluchste oerkape [[iisbaan|iisbanen]] fan 'e wrâld hat.
 
==Skiednis==
Neffens de folkstelling fan [[2000]] wie it tal ynwenners fan Salt Lake City 181.743 (foar 159.936 oer yn [[1990]]). It tal ynwenners fan de hiele agglomeraasje is goed 1 miljoen.
Ear't Salt Lake City bestie, hie de [[Delling fan de Sâltmar]] ieuwenlang bewenne west troch de [[Sjosjoanen]] en de [[Jût (folk)|Jût]]- en [[Pajût (folk)|Pajût]]-[[Yndianen]]. Op [[24 july]] [[1847]] waard Salt Lake City oan 'e eastkant fan 'e [[Grutte Sâltmar]] stifte troch in groep [[mormoanen]], besteande út 143 manlju, trije froulju en twa bern. Dy wiene ûnder lieding fan harren [[profeet]] [[Brigham Young]] de [[leauwensferfolging]] ûntflechte dêr't hja yn [[Missoury (steat)|Missoury]] en [[Illinois]] ûnder te lijen hiene, om yn it ûnherberchsume Westen in nij bestean op te bouwen. Op dy bewuste dei spriek Brigham Young, dy't de lieder fan 'e mormoanen wurden wie nei de moard op harren tsjerkfaar [[Joseph Smith]], by it sjen fan 'e delling de histoaryske wurden ''"dat is it rjochte plak, dêrhinne."'' Hy ferwiisde dêrby nei in fizioen dat er hân hawwe soe wêryn't him it plak tsjut wie dêr't de mormoanen harren fêstigje moasten.
 
De krite dêr't hja harren nei wenjen setten, hearde doedestiden eins noch ta [[Meksiko]], mar lei te fier nei it noarden ta om troch it Meksikaanske regear behearske te wurden. De mormoanen stiften der mear as hûndert delsettinkjes yn wat Young "[[Deseret]]" neamde, en regearre as in folslein ûnôfhinklike [[teokrasy]]. Nei't it gebiet yn [[1848]] mei û.m. Kalifornje troch Meksiko ôfstien wie oan 'e Feriene Steaten, kaam it bekend te stean as it [[Utah (territoarium)|Utah-territoarium]]. De nij stifte stêd waard it mulpunt dat territoarium, en úteinlik, yn [[1858]], ek de haadstêd. De Timpel fan Salt Lake City, de sit fan 'e [[Tsjerke fan Jezus Kristus fan de Hilligen fan de Lêste Dagen]], waard wer it mulpunt fan 'e stêd sels. De bou fan dat mânske gebou sette yn [[1853]] útein, en it waard pas fjirtich jier letter, yn [[1893]], foltôge. Hoewol't Utah foar in grut part út [[woastyn]] en rotsgrûn bestie, wisten de mormoanen der troch harren kommunale wurkwize en heech ûntwikkele lânboumetoaden te oerlibjen en sels te florearjen. Fan [[1848]] oant [[1890]] wiene der allegeduerigen botsingen mei it Amerikaanske regear yn [[Washington, D.C.|Washington]], oant de mormoanen úteinlik de troch harren as ûnderdiel fan har [[leauwe]] beliden [[polygamy]] (mearwiverij) ôfswarden. Yn 'e 1850-er jierren waard der sels eefkes fochten, yn wat wol de "[[Lytse Boargeroarloch]]" neamd wurdt. Amerikaanske troepen ûnder de lettere [[Konfederearre Steaten fan Amearika|Súdlike]] generaal [[Albert Sidney Johnston]] kamen yn [[1857]] om Salt Lake City te besetten, mar ûntdieken dat Young-en-dy de stêd ûntromje litten hiene. Troch dizze kwestje waard Utah pas yn [[1896]] as in folweardige steat yn 'e Amerikaanske Uny opnommen, folle letter as dat op grûn fan ynwennertal hoegd hie.
Op [[24 july]] [[1847]] waard Salt Lake City stifte troch 143 manlju, 3 froulju en twa bern. De delsetting waard fêstige oan de eastkust fan it [[Great Salt Lake]] (de ''Grutte Sâltmar''). De earste Europeaan dy't him yn it gebiet fêstige dat op dit stuit yn Utah bekend stie, wiene [[Mormonen|Mormoonske]] pioniers dy't besochten te ûntsnappen oan de ferfolging fan harren leauwen. Op de bewuste moarn spruts [[Brigham Young]], dy't de de lieder fan de [[Mormonen]] wie nei de dea fan harren tsjerkeheit [[Joseph Smith]] Jr., de histoaryske wurden "dit is it plak". Hy ferwiisde dêrby nei in fisioen dat er hân hawwe soe dat him sei wêr't er de Mormonen harren fêstigje litte moast.
 
Yn [[1869]] waard it [[Earste Transkontinintale Spoar]] by [[Promontory Summit (Utah)|Promontory Summit]], oan 'e noardkant fan 'e Grutte Sâltmar, foltôge, doe't de spoarlinen dy't út it easten en westen wei oanlein waarden dêr byinoar kamen. Salt Lake City sels waard yn [[1870]] op it spoar oansletten, wat reizgjen in stik makliker makke. Yn 'e tiid fan it [[Wylde Westen]] wie Salt Lake City ien fan 'e grutste en meast bloeiende stêden yn it westlike binnenlân. De stêd groeide stadich troch oant it ynwennertal healwei de [[tweintichste ieu]] in hoart ôfnaam fanwegen in migraasjeweach út it sintrum nei de foarstêden. Sûnt de ein fan 'e jierren tachtich groeit Salt Lake City wer, mei trochdat in protte ymmigranten út [[Midden-Amearika|Midden-]] en [[Súd-Amearika]] har der fêstige hawwe. Ek binne der relatyf grutte mienskippen fan [[Samoä]]nen en [[Tonga]]nen. Yn [[2002]] waarden yn Salt Lake City de [[Olympyske Winterspullen 2002|Olympyske Winterspullen]] holden. Dêr ûntstie yn [[1998]] in skandaal oer doe't oan it ljocht kaam dat der jild delteld wie om 'e ferkiezing ta gaststêd fan 'e Spullen te bewissigjen.
Salt Lake City is op dit stuit net allinne de haadstêd, mar ûnderwilens ek útgroeid ta de grutste stêd fan de steat. De stêd sels hat in rjochthoekich strjittenstelsel dêr't de measte strjitten presys fan noard nei súd, of fan east nei west, rinne. It begjinpunt fan it strjittenstelsel is súdeasthoeke fan Temple Square, de lokaasje fan de Salt Lake City tempel fan de Mormonen. De adressen binne de koördinaten yn dat stelsel.
[[File:Utah State Capitol Building.JPG|right|thumb|300px|It [[Steatskapitoal fan Utah]].]]
 
==Salt Lake City hjoed de dei==
DeSalt stêdLake City leit yn in grutte [[delling]], de [[Delling fan de Sâltmar]] (''Salt Lake Valley''). Ut de'e stêd wei binne sede skygebieten[[skyen|sky]]gebieten yn de'e bergen binnen in heal oerehealoere te berikken. Trochdat de sniegebietendy flakbyfuortby Salt Lake City lizze, hat dyde stêd de reputaasjenamme krigen dat dêrder de bêste snie opfan de'e ierdewrâld isleit. Eastlik en súdlik fan Salt Lake City binne ferskate boskgebieten, lykas it ''[[Wasatch-Cache National Forest]]'', it ''[[Asley National Forest]]'', it ''[[Uinta National Forest]]'', it ''[[Manti-la Sal National Forest]]'', it ''[[Fishlake National Forest]]'' en it ''[[Dixie National Forest]]''.
 
De stêd sels hat in rjochthoekich strjittestelsel wêryn't de measte strjitten sekuer noard-súd of east-west rinne. De adressen binne de koördinaten yn it raster. It begjinpunt fan dat strjittestelsel is de súdeasthoeke fan Temple Square, dêr't de [[mormoanen|mormoanske]] Timpel fan Salt Lake City stiet. Op it mêd fan besjensweardichheden binne der it ''[[Church History Museum]]'' en ferskate tsjerken fan 'e Tsjerke fan Jezus Kristus fan de Hilligen fan de Lêste Dagen. It meast ymposante gebou, de Timpel fan Salt Lake City, is lykwols net frij te besichtigjen. Wol kin men terjochte yn 'e ''[[Family History Library]]'', de grutste [[sibbekunde|geneälogyske]] bibleteek fan 'e wrâld, dy't troch de mormoanen brûkt wurdt om ferstoarnen út alle lannen en fan alle tiden dochs noch te rêden (fan 'e [[hel]]) troch se mei weromwurkjende krêft te [[doop|dopen]] en sa postúm ta mormoan te meitsjen (in praktyk dy't net noch elkenien op priis steld wurdt en dêr't om it hoartsje opskuor oer ûntstiet). Salt Lake City is ek de thúshaven fan 'e ''[[Utah Jazz]]'', in foaroansteand [[basketbal]]tiim dat útkomt yn 'e [[National Basketball Association|NBA]] (''National Basketball Association''), en fan it [[fuotbal]]tiim ''[[Real Salt Lake]]'', dat yn [[2009]] lânskampioen fan 'e Feriene Steaten waard.
[[Ofbyld:SLCCityAndCountyBldg.jpg|thumb|left|250px|Countryhûs fan Salt Lake City]]
[[File:2002 Winter Olympics flame.jpg|right|thumb|150px|De [[Olympyske Spullen|Olympyske]] flam baarnt yn Salt Lake City ([[2002]]).]]
De grutte sâltmar noardlik fan de stêd hat in tuskenbeiden effekt op it winterwaar yn de stêd. De temperatuer komt mar inkeldris ûnder de -20&nbsp;°C. Ek de simmer hat troch de sâltmar in tuskenbeiden karakter, ek troch it feit dat de stêd op in hichte fan 1300 meter boppe seespegel leit. Alle jierren binne der wol in pear dagen mei temperatueren boppe de 37&nbsp;°C. Dy dagen binne lykwols net ûndraachlik, omdat de fochtichheidsgraad yn dy droege omjouwing bysûnder leech is. Fan [[novimber]] oant [[maart]] kinne der sniebuien falle, mar dy buien leverje yn de delling mar inkeldris mear as 30 sm snie op. Plakken yn de buert krije faak it mearfâldige dêrfan. Fan [[july]] oant [[septimber]] hearsket der in [[reinseizoen]] dat sa no en dan felle tongerbuien bringt.
 
==Demografy==
Yn [[2002]] waarden yn Salt Lake City de [[Olympyske Winterspullen 2002|Olympyske Winterspullen]] hâlden. Salt Lake City is ek de thúshaven fan de ''Utah Jazz'' út de [[National Basketball Association|NBA]] (National Basketball Association).
De befolking fan Salt Lake City woeks tusken [[1850]] en [[1960]] stadich oan fan 6.200 ta 189.000. Doe folge der in weromfal, ta 160.000 yn [[1990]]. Sûnt is it ynwennertal wer oan it tanimmen, mei 182.000 yn [[2000]] en 186.000 yn [[2010]]. Neffens gegevens fan 'e folkstelling fan [[2010]] wie doe 18,5% fan 'e ynwenners fan Salt Lake City berne yn it bûtenlân, wylst 27% yn 'e hûs in oare taal spriek as [[Ingelsk]]. Wat de [[etnyske groep|etnyske]] opbou fan 'e befolking oangiet, dy wie yn 2010 sa: 52,8% [[jeropide ras|blanken]]; 22,3% [[Latino's]]; 4,4% [[Aazje|Aziaten]]; 2,7% [[negroïde ras|swarten]]; 2,0% [[Polyneezje|Polyneziërs]], [[Melaneezje|Melaneziërs]] en [[Mikroneezje|Mikroneziërs]], 1,2% [[Yndianen]]; en 14,6% oaren of fan mingd etnysk komôf.
 
==Klimaat==
Salt Lake City hat in [[lânklimaat]] mei droege [[simmer]]s en wiete [[winter]]s. De Grutte Sâltmar benoarden de stêd hat in moderearjend effekt op it winterwaar, dat de [[temperatuer]] komt mar inkeldris ûnder de –20&nbsp;°C. Ek de simmer hat troch de sâltmar in tuskenbeiden karakter, mei troch it feit dat de stêd op in hichte fan hast 1300 meter boppe de seespegel leit. De trochsneed temperatuer oerdeis yn 'e kâldste moanne, jannewaris, is 3&nbsp;°C, en yn 'e waarmste moanne, july, 33,7&nbsp;°C. Alle jierren binne der lykwols wol in pear dagen mei [[temperatuer]]en fan boppe de 37&nbsp;°C, mar dy binne net ûndraachlik, om't de [[luchtfochtichheidsgraad]] yn dy droege [[jiertiid]] bysûnder leech leit. Wat [[delslach (waar)|delslach]] oangiet, dêrfan kriget Salt Lake City yn in trochsneed jier 408,9 mm. Fan [[july]] oant [[septimber]] hearsket der in [[reinseizoen]] dat út en troch felle tongerbuien bringt. Fan [[snie]] falt der jiers trochstrings 143 sm, ferdield oer de perioade fan [[novimber]] oant [[maart]], mar dêrby falt yn 'e delling mar inkeldris mear as 30 sm tagelyk. Heger leine plakken yn 'e buert krije faak it mearfâldige dêrfan.
 
 
{{boarnen|boarnefernijing=
Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/Salt_Lake_City ''References'', op dizze side].
}}
 
{{Koördinaten|40_45_17_N_111_53_33_W_type:city(180000)_region:US|40°45'17" NB, 111°53'33" WL}}