Ferskil tusken ferzjes fan "Suëtoanius"

L
red
L (Ieneach fan 'e Esk moved page Suetonius to Suëtoanius: namme ferfryske)
L (red)
[[Ofbyld:Nuremberg chronicles f 111r 1.png|thumb|''GaiusSuëtoanius Suetonius Tranquillus'' ôfbyldôfbylde yn de Neurenberchkroniken.]]
 
'''SuetoniusSuëtoanius''', folút yn it [[Latyn]]: '''Gaius Suetonius Tranquillus''', ([[69]]/70 – [[140]]) wie in Romeinske skriuwer en skiedkundige. Hy wurdt wol beskôge as Romes grutste biograaf út de keizerstiid. Yn syn wurken skriuwt SuetoniusSuëtoanius oer it libben fan de keizers en hy hie dêrby in protte oandacht foar persoanlike bysûnderheden. Troch lettere skriuwers is er in soad neifolge.
 
== Libben ==
SuetoniusSuëtoanius waard berne om-ende-by [[70|70 n. Kr.]] yn 'e omkriten fan [[Hippo Regius]] yn Afrika. Hy krige in goeie oplieding, studearre rjochten en tsjinne ûnder [[Plinius de Jongere]] dy't doe gûverneur wie fan [[Bitynia]]. Troch tuskenkomst fan Plinius waard hy letter oansteld as [[bibletekaris]] by keizer [[Trajanus]]. Under keizer [[Hadrianus]] wie hy inkele jierren haad fan it keizerlike skriuwerskip. Oan dizze posysje kaam lykwols yn [[121]] ynienen in ein, nei gedachten fanwege syn relaasje mei keizerinne [[Fibia Sabina]]. Yn de jierren dêrnei hat er noch in soad wurk skreaun.
 
== Wurken ==
SuetoniusSuëtoanius is de wichtichste Romeinske fertsjintwurdiger fan de [[biografy]], de libbensbeskriuwing fan de keizers dy't destiids net folle oansjen hie. Omdat er wurke hie foar de machtichste persoanen fan syn tiid, wist er ek in protte oer it libben fan de keizers te fertellen.
 
Yn syn wurk skriuwt SuetoniusSuëtoanius net folle oer de politike en militêre foarfallen, mar hat hy it benammen oer de de yntriges fan de keizers, harren deugden en goeie eigenskippen en - foaral - harren minne eigenskippen, harren smoargens en wredens. Alle hearskers sûnt [[Julius Caesar]] komme oan bod en oer de ien is er wat wiidweidiger as oer de oare. In inkelden ien komt er by him goed fan ôf en it byld dat er skept fan de keizers is net al te bêst.
 
SuetoniusSuëtoanius skriuwt syn ferhalen altiten neffens in fêst stramyn: hy begjint hieltyd mei in beskriuwing fan it libben oant de amtsoanfearding, dêrnei komt in rige rubriken en as slot beskriuwt er op hokker wize de keizer oan syn ein komt.
 
It ferskil mei oare skiedkundigen lykas [[Tasitus (skriuwer)|Tasitus]] sit him hjiryn, dat SuetoniusSuëtoanius him mear dwaande hâlde mei de persoanlike bysûnderheden fan de keizers, wylst Tasitus in protte omtinken hie foar de gronology fan de foarfallen. De libbensbeskriuwings fan SuetoniusSuëtoanius binne aardich om te lêzen, mar de literêre kwaliteit en psychologyske djipgong bliuwt efter by oare skriuwers. De krêft fan SuetoniusSuëtoanius sit him yn de details en de talrike [[anekdoate]]s. Troch SuetoniusSuëtoanius witte wy frij krekt hoe't de keizers derút seagen en hokker ynteresses sy hienen.
 
=== ''De Viris illustribus'' ===
 
=== ''De Vita Caesarum'' ===
It wichtichste boek dat wy fan SuetoniusSuëtoanius hawwe is wol de ''Vita Caesarum'', in libbensbeskriuwing fan tolve keizers, fanôf [[Julius Caesar]] (einlik gjin keizer, mar "diktator foar it libben") oant [[Domitianus]]. It wurk bleau likernôch kompleet bewarre: allinnich it earste part fan de tekst oer Julius Caesar is fuort.
 
De ''Vita Caesarum'' is skreaun yn ienfâldich [[Latyn]] en benammen bedoeld foar it grutte publyk, dat mear ynteresse hie yn smeulske ferhalen út it libben fan de keizers, as dat sy grutte feiten en foarfallen út it steatslibben fan de keizer witte woenen. SuetoniusSuëtoanius koe foar it skriuwen fan syn boeken helje út de him ta beskikking steande keizerlike argiven, en benammen út de mûnlinge ynformaasje fan familjeleden en oare oanbringers. Hy sammele de ynformaasje foar syn haadwurk by inoar sa om [[121]] hinne.
 
== Ynfloed op lettere literatuer ==
SuetoniusSuëtoanius waard in protte neifolge troch letttere skiedskriuwers út de keizertiid, û.o. troch de de skriuwers fan de '''[[Historia Augusta]]''', dêr't de libbens fan keizer [[Hadrianus]] oant [[Numerianus]] (it tiidrek tusken [[117]] en [[284]]) yn beskreaun wurdt. Dizze boeken befetsje in soad kletspraat en rabberij.
 
Yn de [[Midsieuwen]] waard SuetoniusSuëtoanius mear lêzen en oerskreaun as Tacitus. Hy hie oan [[Eginhard]] in goeie neifolger yn syn '''Vita Caroli Magni''' (d.i. ''Libben fan [[Karel de Grutte]]'').
 
== Literatuer ==
* SuetoniusSuëtoanius, ''De Vita Caesarium'', trad. D. den Hengst (''Keizers van Rome''), Amsterdam, 2002 (= 2004).
 
== Keppeling om utens ==
* {{en}}[http://www.jerryfielden.com/essays/suetonius.htm SuetoniusSuëtoanius en deit regeringregear fan TiberiusTibearius: in fergelikingferliking mei oare boarnen (Ingels)]
* {{la}}[http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Suetonius/12Caesars/home.html de Latynske tekst fan de ''Vita Caesarum'']
* [http://users.skynet.be/oudheid/literatuur/suetonius.htm In side fan] [http://users.skynet.be/oudheid/index.htm '''De klassike Aldens'''] {{nl}}[http://users.skynet.be/oudheid/literatuur/suetonius.htm wijd oan SuetoniusSuëtoanius]
* {{nl}}[http://users.telenetskynet.be/herman.lauvrysoudheid/suetonindex.htm#Vertaling NederlânskeOer oersettingde fanKlassike Suetonius,Aldheid] Vitellius 15-18.]
* {{nl}}[http://wwwusers.klascementtelenet.netbe/ktherman.lauvrys/lezen/verttib1sueton.htmlhtm#Vertaling Nederlânske oersetting fan SuetoniusSuëtoanius, Vita Tiberii''Vitellius'' 115-18.]
* {{nl}}[http://www.klascement.net/kt/lezen/verttib2verttib1.html Nederlânske oersetting fan SuetoniusSuëtoanius, ''Vita Tiberii'' 21.]
* {{nl}}[http://www.klascement.net/kt/lezen/verttib3verttib2.html Nederlânske oersetting fan SuetoniusSuëtoanius, ''Vita Tiberii'' 32.]
* {{nl}}[http://www.gutenbergklascement.orgnet/catalogkt/worldlezen/readfile?fk_files=113856verttib3.html IngelskeNederlânske oersetting fan SuetoniusSuëtoanius, ''Vita wurkenTiberii (fergees online e-boek)3''.]
*{{en}}[http://www.gutenberg.org/catalog/world/readfile?fk_files=113856 Ingelske oersetting fan Suëtoanius' wurken (fergees online e-boek)]
 
[[Kategory:Romeinsk skiedkundige]]