Ferskil tusken ferzjes fan "Slach by Hilligerlee"

kt
L (Ieneach fan 'e Esk moved page Slach by Heiligerlee to Slach by Hilligerlee: ik woe der mar 'Hilligerlee' fan meitsje)
(kt)
{{Ynfoboks militêr konflikt
|campaign=
|conflict = Slach by HeiligerleeHilligerlee
|partof = de [[Tachtichjierrige Oarloch]]
|image = [[Ofbyld:Slag bij Heiligerlee - Battle of Heiligerlee - 1568 (Frans Hogenberg).jpg|250px|De Slach by HeiligerleeHilligerlee, troch [[Frans Hogenberg]].]]
|caption = Slach by HeiligerleeHilligerlee. ''[[Frans Hogenberg]]''.
|date = [[23 maaie]] [[1568]]
|place = [[HeiligerleeHilligerlee]], [[Grinslân]]
|result = Oerwinning foar de Nederlânske opstannelingen
|combatant1 = [[Ofbyld:Prinsenvlag.svg|rand|25px]] [[Republyk fan de Sân Feriene Nederlannen|Staatsgesinden]]
|}}
 
De '''Slach by HeiligerleeHilligerlee''' op [[23 maaie]] [[1568]] einige mei de earste oerwinning fan de opstannelingen yn de [[Tachtichjierrige Oarloch]]. De [[fjildslach]] wie by it stee [[HeiligerleeHilligerlee]], tichtby [[WinschotenWynskoat]], yn de provinsje [[Grinslân]].
 
== Oanrin ==
By [[Bellingwolde]] loeken de Steatske troepen Grinslân yn en oermasteren de [[Wedderborg]], it besit fan de Spaanske stedehâlder yn Grins, [[Jan fan Ligne]]. Dêrnei rjochte de troepen fan greve Loadewyk har op de stêd [[Grins (stêd)|Grins]] om dy oer te heljen mei te dwaan oan de opstân. Dat besyk misleare want de stêd wie al earder ûnder militêre drok troch troepen fan de Spaanskgesinde luitenant De Mepsche ynnommen. De godstsjinstfrijheid waard opheft en in protte Protestanten hienen de stêd ferlitten. Greve Loadewyk beskikte net oer foldwaande finansjele en militêre om de stêd belegerje te kinnen. Troch middel fan blokkaden dy't hy ten noarden en easten fan de stêd opwierp besocht hy, sûnder sukses, de stêd ôf te snijden fan de bûtenwrâld. Oan de súdd- en westside bleau de stêd berikber.
 
Ek it besyk om befolking yn opstân te krijen tsjin de lânshear rûn op niks út. De blokkaden kearden har tsjin Loadewyk op it momint dat de troepen fan Alva de foar Loadewyk wichtige logistyke rûte nei [[Delfsyl]] ôfsletten. It gefolch wie dat nei seis wiken belis de troepen fan Alva tichtby kamen en Loadewyk neat oars oerbleau as nei East-Fryslân te flechtsjen. By dy flecht waarden de troepen fan greve Loadewyk op de hichte fan HeiligerleeHilligerlee ûnderskeppe troch Spaanske troepen.
 
== De fjildslach ==
Op 23 maaie ferkearde it steatske leger yn minne tastân troch honger en efterstân yn de beteling fan soldij. Greef Loadewyk koe lykwols syn manlju noch ienkear sa fier krijen de wapens op te pakken. .
 
Doa Loadewyk fan Nassau te witten kaam dat syn tsjinstanner tsjin him opluts, slagge hy deryn syn troepen wer te motivearjen en stelde harren op by it kleaster fan HeiligerleeHilligerlee. De omkriten dêr bestean út trije heuvels ([[garst]]en), dêr't ien fan in kleaster op stie. De oare twa kinne de garsten fan Westerlee en Napels west hawwe. Efter de heuvels fersnakste it grutste part fan syn troepen. Foar de heuvel mei it kleaster rûn in dyk, tusken de heuvels wiene kuilen ûntstean troch turfwinning. Ek yn de kuilen waard ynfantery ferstoppe. Tusken de dyk en de heuvels lei in sompich stik lân. De omkrite stiet tsjintwurdich bekend as dit [[Triennendelte]].
 
Mei syn ruters ûndernaam Loadewyk fan Nassau in oanfal op it Spaanske leger. Aremberg, dy't fan plan wie te wachtsje op fersterkings, kaam dêrtroch yn der ferlieding om de Steatske ruters te efterfolgen. De Steatske ruters lokten it Spaanske leger de dyk oer tusken de heuvels troch. It Spaanske leger kaam dêrby telâne yn it sompige terrein tusken de heuvels, dêr't sy in maklike proai waarden foar de Waalske hierlingen, tûke skutters yn tsjinst fan greef Loadewyk.
Neffens guon boarnen sneuvele Adolf fan Nassau by de ruteroanfal op it Spaanske leger. Neffens oare berjochten neidat syn hyder op hol sloech ûnder it haadgefjocht en hy midden tusken de fijanlike troepen telâne. De wierheid sil wol ergens tusken heroïek en pech lein hawwe.
 
It ferlies oan Steatske side wurdt op 50 man rûst, oan Spaanske side op 1500-2500 manlju. De Steatske troepen hawwe ek 7 stikken geskut bút makke. Utsein it ferlies fan greef Adolf sneuvele ek de greef fan Aremberg. Beide eallju waarden ergens oars begroeven. Wêr it [[massagreve]] fan alle sneuvele militêren him befynt is net bekend. It stoflik oerskot fan greef Adolf is nei alle gedachten meinommen troch de weromlûkende militêren en lang om let te hof brocht yn [[Emden (Nedersaksen)|Emden]]. De gebouwen fan it kleaster yn HeiligerleeHilligerlee waarden troch de troepen fan greve Loadewyk nei it fertrek yn brân stutsen.
 
== Gefolgen ==
[[Ofbyld:Monument_Battle_of_Heiligerlee.jpeg|thumb|200px| Monumint út 1868 foar de betinking fan de slach by HeiligerleeHilligerlee.]]
De oerwinning yn de slach wie it earste sukses fan de Nederlânske opstân dat in moanne earder op 23 april útein set wie mei de [[slach by Dalheim]] dy't ferlearn waard. It effekt fan de oerwinning wie lykwols beheind, want it folgjende treffen tsjin de Spanjerts soe wer útdraaie op in nederlaach. Yn de [[slach by Jemmingen]] waard it grutste part fan it Steatske leger yn de pan hakt. Greve Loadewyk koe him op it lêste momint út de striid weromlûke troch swimmend de [[Iems]] oer te flechtsjen. It ferovere gebiet gie ferlern en de oanfal op [[Grins (stêd)|Grins]] wie misleare, Adolf de broer fan Loadewyk wie sneuvele en fan it leger wie sa goed as neat mear fan oer.
 
De betinking fan de slach krige pas foar yn de [[19e iuw]], yn 1826 waard in ienfâldige betinknulle (obelisk) pleatse. Yn 1868 krige de wertinkingen in mear nasjonaal karakter. Yn [[1873]] waard it hjoeddeistige [[Greve Adolfmonumint]] troch kening [[Willem III fan Hollân|Willem III]] ûntbleate. Tsjintwurdich is yn [[HeiligerleeHilligerlee]] in museum oer de [[skiednis]] fan de slach.
 
== Sjoch ek ==
*[[Slach by Jemmingen]]
 
 
{{boarnen|boarnefernijing=
 
'''Keppeling om utens:'''
* [http://www.volkskrant.nl/vk/nl/2686/Binnenland/article/detail/882567/2008/01/04/Monument-Slag-bij-Heiligerlee-vernield.dhtml Monumint Slach by HeiligerleeHilligerlee fernielefernield] - [[de Volkskrant]], 4 jannewaris 2008
 
}}
 
[[Kategory:Skiednis fan Grinslân]]
{{DEFAULTSORT:Slach by Heiligerlee 1568}}
[[Kategory:Tachtichjierrige Oarloch]]
[[Kategory:FryskeMilitêr fjildslachtreffen yn 1568]]
[[Kategory:Militêr treffen fan Nassau]]
[[Kategory:Militêr treffen fan Spanje]]