Ham (sjimpansee): ferskil tusken ferzjes

gjin bewurkingsgearfetting
No edit summary
No edit summary
{{wurk}}
{{Bekend bist
| ôfbylding = Ham the chimp (cropped).jpg
| prizen =
}}
'''Ham''' (maaie [[1957]] - [[19 jannewaris]] [[1983]]) wie de earste [[sjimpansee]] dy't yn de [[Romte| (astronomy)|romte]] reizge.
[[File:Ham Retreival GPN-2000-001004.jpg|thumb|left|De kommandant fan de USS ''Donner'' fûstket mei Ham nei syn weromkear út de romte]]
[[File:Grave of Ham the Astrochimp.jpg|thumb|250px|Ham syn grêf by it New Mexico Museum of Space History yn Alamogordo, Nij Meksiko]]
'''Ham''' (maaie [[1957]] - [[19 jannewaris]] [[1983]]) wie de earste [[sjimpansee]] dy't yn de [[Romte|astronomy)|romte]] reizge.
 
Ham waard op [[31 jannewaris]] [[1961]] troch de [[FSA|Amerikanen]] de romte yn sketten. ynHy itfierde ramtin fantaak itút, [[Mercuryprogramma]].sadat Hijsyn voerdefunksjonearjen eenyn taakde uit,romte waaraanbeöardield zijnwurde functionerenkoe inen desyn ruimtelichemsfunksjes beoordeeldwaarden konsekuer wordenbyholden enop Ierde. Hy landdelâne 16,5 minuutminuten laterletter inyn de [[Atlantyske Oseaan]]. Dat barde fjouwer jier nei't de [[Sovjet-Uny|Russen]] harren hûn [[Laika (hû)|Laika]] de ruimteromte inyn haddenbrocht geschotenhiene. InOars tegenstelling totas Laika overleefdeoerlibbe Ham de ruimtevluchtromteflecht wol. AndersYn dantsjinstelling ta de Russen gebruiktenbrûkten de Amerikanen bij hun testvluchten [[primaten]] by har' testflechten, om zosa goed mogelijkat koe de effecteneffekten vanfan ruimtevluchtenferbliuwe yn de romte op hetit menselijkminslik lichaamlichem foarsizze te kunnen voorspellenkinnen. EerderDe alAmerikanen haddenhiene deearder Amerikanenal, metmei wisselendwikseljend successukses [[resusaap]]jeskes en [[doodshoofdaapjesdeadskopaap]]kes inyn de ruimteromte gebrachtbrocht.
 
Ham kwamwaard oorspronkelijkyn uitit wyld berne yn [[Kameroen]], waardêr't hijer troch syn fangers Chang heetteneamd waard. HijHy werdwaard inyn 1959 gekochtkocht doortroch de [[United States Air Force]], waarnaen hijwaard opgroeidegrut inyn hetit [[Holloman'''H'''olloman Aerospace'''A'''rospace Medical'''M'''edical Center]]. HierDêrfandinne komtek ooksyn zijnnije nieuwe naamnamme (H-A-M) vandaan. Ham werdwaard op de ruimtereisromtereis voorbereidtaret doortroch de AmerikaanseAmerikaanske psycholoogpsycholooch [[Joseph Brady]], die voordiendy't ookearder enkeleek andereoare apen voorfoar ruimtereizenromtereizen hadtreend getraindhie.<ref>[http://www.wsj.com/articles/SB10001424053111903885604576490550514330600 Training door Joseph Brady]</ref> HijHy werdwaard gelanceerdlansearre metmei dein [[Mercury MR-2]]-raket inyn hetit kaderramt vanfan hetit [[Mercury-projectprojekt]]. NaNei zijnsyn geslaagde ruimtevluchtromte-aventuer leefdelibbe Ham noch 17 jaarjier inyn de nationalenasjonale [[dierentuindieretún]] vanfan [[Washington D.C.]], en daarnadêrnei yn in eenbistetún dierentuin inyn [[North CarolinaNoard-Karolina]]. DaarDêr overleedstoar hij uiteindelijkdie yn de âldens fan25fan 25 jier oanopoan de leeftijd van 25 jaar aan problemen metmei zijnsyn harthert. Hy waard beïerdige nei obduksje, sûnder syn skelet, by de Space Hall of Fame yn [[Alamogordo]] ([[Nij-Meksiko]]). Kolonel John Stapp hold in lofrede by de betinkingstsjinst. It skelet bedarre yn de kolleksje fan it [[National Museum of Health and Medicine]].
 
Twaënheale moanne nei de flecht fan Ham, op [[12 april]] 1961, lansearren de Russen [[Joeri Gagarin]] as earste minske de romte yn. Noch in moanne letter, op [[5 maaie]] 1961, wie [[Alan Shepard]] de earste Amerikaan yn de romte.
 
<gallery widths="200" heights="200">
[[File:Ham Retreival GPN-2000-001004.jpg|thumb|left|De kommandant fan de USS ''Donner'' fûstket mei Ham nei syn weromkear út de romte]]
[[File:Grave of Ham the Astrochimp.jpg|thumb|250px|Ham synHams grêf by it New Mexico Museum of Space History yn Alamogordo, Nij Meksiko]]
</gallery>
 
== Keppelings om utens ==
* [http://www.uga.edu/animal-cognition-lab/web-pages/BRMIC/NASA%20Life%20Sciences%20Data%20Archive.htm Pictures] from the NASA Life Sciences Data Archive
* [http://www.who2.com/hamthechimp.html Who2 profile: Ham the Chimp]
* [http://www.vibrationdata.com/space/Animals.htm Animal Astronauts]
* [https://archive.org/details/TrailblazerI ''Trailblazer in Space''] Newsreel/Documentary about Ham at archive.org
* [http://www.life.com/image/first/in-gallery/54811/in-praise-of-ham-the-astrochimp In Praise of Ham the Astrochimp] in [[Life (tydskrift)|''LIFE'']]
{{Commonscat|Ham|Ham the Chimp}}
 
{{boarnen|boarnefernijing=
* Nederlânsktalige Wikipedia, ''Ham (chimpansee)''.
<references/>
}}
 
[[Kategory:RomtefeartRomtefarder]]
 
[[Kategory:Romtefeart]]
[[Kategory:Kameroen]]
[[Kategory:Feriene Steaten]]