Ferskil tusken ferzjes fan "Slach by Hilligerlee"

gjin bewurkingsgearfetting
(foar de Staversmas)
|}}
{{Of|de Slach by Hilligerlee yn 1568|de Slach by Hilligerlee yn 1536|Slach by Hilligerlee (1536)}}
De '''Slach by Hilligerlee''' op [[23 maaie]] [[1568]] einige mei de earste oerwinning fan de opstannelingen yn de [[Tachtichjierrige Oarloch]]. De [[fjildslach]] wie byyn itde plakomkriten fan [[Hilligerlee]], tichtbytichteby [[Wynskoat]], yn de provinsje [[Grinslân]].
 
== Oanrin ==
[[Willem fan Oranje]] hie lang treuzele foardat er wat ûndernaam tsjin de ûnderdrukking fan de [[Nederlannen]] troch de [[Spanje|Spanjerts]]. Yn maart [[1567]] noch, by de [[slach by Oosterweel]], ferhindere er it protestantske leger fan Antwerpen út te help te kommen. Mar syn eigen behandelingbehanneling, kombinearekombinearre mei deiliksalle dagen fersiken om help, feroare him fan miening. Hy benadere ferskate Dútske foarsten foar finansjele stipe en ferkocht 'sulverwurk, lytsguod, tapiten en oaroare foarstlikfoarstlike hûssieriedhûssieraden' fan himsels.
 
It slagge him [[Frâns fan Coqueville]], in ealman út [[Normandje]], ree te finen om mei sân- of achthûndert manlju fan [[Frankryk]] út in ynfal te dwaan yn [[Greefskip Arteesje|Arteesje]] en [[Greefskip Henegouwen|Henegouwen]]. De [[Antoon II fan Lalaing|Greef fan Hoogstraten]] soe by de grutte rivieren del nei [[Hartochdom Gelre|Gelderlân]] lûkeoptsjen. Syn broer greve [[Loadewyk fan Nassau]] soe yn [[Hearlikheid Fryslân|Fryslân]] en [[Hearlikheid Grinslân|Grinslân]] in oanfal ûndernimme. Hysels soe yn [[Hartochdom Brabân|Brabân]] oplûkeoptsjen, sadree't hyer fernimmefernaam hie oftdat [[Fernando Álvarez de Toledo|Alva]] syn leger oer dy trije ynfallen ferdieleferdield hie.
Alva koe lykwols bewurkmasterje dat de [[Karel IX fan Frankryk|Frânske kening]] Coqueville werom ropterôp. Coqueville waard letter op befel fan de Frânse kening as rôver ûnthaadûnthalze.<ref>[http://www.inghist.nl/retroboeken/vdaa/#aa__001biog04_01.xml:718 Van der Aa: François de Coqueville]</ref>
 
Foar de earste ynfal woe Willem fan Oranje [[Roermond (stêd)|Roermond]] ynnimme. Doe't dat mislearemislearre lutsteach hyer mei syn opstannelingen op nei Erkelenz om dy stêd te oermasterjen. Alva stjoerde lykwols syn leger by it daagjenlemieren nei it by Dalheim noch sliepende leger fan Willem. Op 25 april 1568 late Willem fan Oranje syn earste nederlaach yn de [[slach by Dalheim]]. Fan de trije ynfallen hie allinnich dy yn it noardenNoarden sukses.
 
By [[Bellingwolde]] loekenlutsen de Steatskesteatske troepen Grinslân yn en oermasteren de [[Wedderborg]], it besit fan de Spaanske stedehâldersteedhâlder yn Grins, [[Jan fan Ligne]]. Dêrnei rjochterjochten de troepen fan greve Loadewyk harharren op de stêd [[Grins (stêd)|Grins]] om dy oer te heljen mei te dwaan oan de opstân. Dat besykbesykjen mislearemislearre want de stêd wie al earder ûnder militêre drokdruk troch troepen fan de Spaanskgesinde luitenant De Mepsche ynnommen. De godstsjinstfrijheid waard opheft en in protte Protestantenprotestanten hienenhiene de stêd ferlitten. Greve Loadewyk beskikte net oer foldwaande finansjele en militêre middels om de stêd belegerje te kinnen. Troch middel fan blokkaden dy't hy tener noardennoardlik en easteneastlik fan de stêd opwierpopsmiet besocht hyer, sûnder sukses, de stêd ôf te snijdensnijen fan de bûtenwrâld. Oan de súddsúd- en westsidewestkant bleau de stêd berikber.
 
EkIt it besykbesykjen om de befolking yn opstân te krijen tsjin de lânshear rûn ek op niksneat út. De blokkaden kearden harhim tsjin Loadewyk op it momint dat de troepen fan Alva de foar Loadewyk wichtige logistyke rûte nei [[Delfsyl]] ôfslettenôfsleaten. It gefolch wie dat nei seis wiken belis de troepen fan Alva tichtbytichteby kamen en dat der foar Loadewyk neat oars oerbleau as nei East-Fryslân te flechtsjen. By dy flecht waarden de troepen fan greve Loadewyk op de hichte fan Hilligerlee ûnderskeppeûnderskept troch Spaanske troepen.
 
== De fjildslach ==
Op 23 maaie ferkeardewie it steatske leger yn minne tastân troch honger en efterstân yn de betelingbetelling fan soldij. Greef Loadewyk koe lykwols syn manlju noch ienkear sa fier krijenkrije de wapens op te pakken. nimmen.
 
DoaDoe't Loadewyk fan Nassau te witten kaam dat syn tsjinstanner tsjin him oplutsopteach, slagge hyer deryn syn troepen wer te motivearjen en stelde harren op by it kleaster fan Hilligerlee. De omkriten dêr bestean út trije heuvelshichten ([[garst]]en), dêr't op ien fan in kleaster op stie. De oare twa kinne de garsten fan Westerlee en Napels west hawwe. Efter de heuvelshichten fersnakstesocht it grutste part fan syn troepen ferskûl. Foar de heuvelhichte mei it kleaster rûn in dyk, tusken de heuvelshichten wiene kuilenkûlen ûntsteanûntstien troch turfwinning. EkYn yndy de kuilenkûlen waard de ynfantery ferstoppeferside brocht. Tusken de dyk en de heuvelshichten lei in sompich stik lân. DeDy omkriteomkriten stietsteane tsjintwurdich bekend as ditde [[Triennendelte|Triennedelling]].
 
Mei syn ruters ûndernaam Loadewyk fan Nassau in oanfal op it Spaanske leger. Aremberg, dy't fan plan wie te wachtsjewachtsjen op fersterkingsfersterkingen, kaam dêrtroch yn der ferlieding om de Steatskesteatske ruters te efterfolgen. De SteatskeDy ruters loktenlokken it Spaanske leger de dyk oer tusken de heuvelshichten troch. It Spaanske leger kaam dêrbydêrtroch telâne yn it sompige terrein tusken de heuvelshichten, dêr't syit in maklike proai waardenwaard foar de Waalske hierlingen, tûke skutters yn tsjinst fan greef Loadewyk.
 
Neffens guon boarnen sneuvele Adolf fan Nassau by de ruteroanfal op it Spaanske leger. Neffens oare berjochten neidat syn hyderhynder op hol'e sloechrin rekke ûnder it haadgefjocht en hy midden tuskenmids de fijanlike troepen telânebelâne. De wierheid sil wol ergensearne tusken heroïekheroyk en pech leintsjinslach hawwelizze.
 
It ferlies oan Steatskede steatske sidekant wurdt op 50 man rûst, oan Spaanske sidekant op 1500-2500 manlju. De Steatskesteatske troepen hawwe ek 7 stikken geskut bút makke. Utsein it ferlies fan greef Adolf sneuvele ek de greef fan Aremberg. Beide eallju waarden ergensearne oars begroeven. Wêr't it [[massagreve|massagrêf]] fan alle sneuvele militêren him befynt is net bekend. It stoflik oerskot fan greef Adolf is nei alle gedachten meinommen troch de weromlûkende militêren en lang om let te hofhôf brocht yn [[Emden (Nedersaksen)|Emden]]. De gebouwen fan it kleaster yn Hilligerlee waarden troch de troepen fan greve Loadewyk neiby it fertrek weromlûken yn 'e brân stutsen.
 
== Gefolgen ==
[[Ofbyld:Monument_Battle_of_Heiligerlee.jpeg|thumb|200px| Monumint út 1868 foar de betinking fan de slach by Hilligerlee.]]
De oerwinning yn de slach wie it earste sukses fan de Nederlânske opstân dat in moanne earder op 23 april útein set wie mei de [[slach by Dalheim]] dy't ferlearnferlern waard. It effekt fan de oerwinning wie lykwols beheind, want it folgjende treffen tsjin de Spanjerts soe wer útdraaie op in nederlaach. Yn de [[slach by Jemmingen]] waard it grutste part fan it Steatskesteatske leger yn de pan haktynmakke. Greve Loadewyk koe him op it lêste momint út de striid weromlûke troch swimmend de [[Iems]] oer te flechtsjen. It ferovere gebiet gie ferlern en de oanfal op [[Grins (stêd)|Grins]] wie mislearemislearre, Adolf de broer fan Loadewyk wie sneuvele en fan it leger wie sa goed as neat mear fan oer.
 
De betinking fan de slach krige pas foarfoarm yn de [[19e iuw]], yn 1826 waard in ienfâldige betinknulle (obelisk) pleatsepleatst. Yn 1868 krige de wertinkingenbetinkingen in mear nasjonaal karakter. Yn [[1873]] waard it hjoeddeistige [[Greve Adolfmonumint]] troch kening [[Willem III fan Hollân|Willem III]] ûntbleate. Tsjintwurdich is yn [[Hilligerlee]] in museum oer de [[skiednis]] fan de slach.
 
== Sjoch ek ==
72

bewurkings