Nikolaastsjerke (Obergum)

De Nikolaastsjerke (ek: de herfoarme tsjerk) is in midsiuwske tsjerke yn Obergum by Winsum yn de gemeente It Hegelân de provinsje Grinslân. Noardlik fan de tsjerke leit it tsjerkhôf, dat yn de rin fan de tiid troch grêven ophege waard oant likernôch in heale meter boppe de tsjerkeflier.

Nikolaastsjerke

Nicolaaskerk

Nikolaastsjerke, Obergum.jpg
lokaasje
lân Flag of the Netherlands.svg Nederlân
provinsje Flag of Groningen.svg Grinslân
gemeente Het Hogeland vlag.svg It Hegelân
plak Obergum
adres Tsjerkepaad
bysûnderheden
type bouwurk Tsjerke
boustyl Romanogotyk
monumintale status Monumentenbordje 2014.svg ryksmonumint
monumintnûmer 39042 [1]
webside De Nikolaastsjerke op de side fan de SAGT

SkiednisBewurkje

De âldste dielen fan de tsjerke datearje út de 13e iuw, mooglik noch út de earste helte dêrfan. Yn de 14e iuw waard sealtsjerke nei it easten ta langer makke mei in triomfbôge en in trijesidige koersluting. Tagelyk waard de toer, dy't earder frijsteand wie, oan de tsjerke boud.

 
De noardlike kant fan de tsjerke

Nei alle gedachten waarden de besteande finsters fan de súdlike muorre yn de 17e iuw fergrutte. Ek waard yn it begjin fan dy iuw it hjoeddeiske oerwurk yn 'e toer set. Tsjin it ein fan de 18e en it begjin fan de 19e iuw ûndergyng de tsjerke in grutte ferbouwing. Dêrby waarden de súdlike muorre op 'e nij ommitsele en de finsters dêr fergrutte om se like grut te meitsjen as dy fan it koer. De nije tagong fan 1790 yn de toer ferfong te besteande tagong tusken it skip en de toer.

Fanwegen it oargel waard yn 1913 in finster yn de súdlike gevel ynbrocht om sa mear ljocht te krijen. Dêrnei waarden neogoatyske finsters yn de noardlike muorre set. De grêfsarken ferdwûnen út it middenpaad en waarden ferfongen troch tegels mei in geometrysk motyf.

Yn de jierren 1960 waard útein set mei in grutte restauraasje. De tsjerklike gemeente hie lykwols net in soad jild en susydzje fan it Ryk liet op him wachtsje. It meubilêr waard ferwidere, de flierren iepen brutsen en de muorren ôfbikt, mar it restauraasjeplan waard ôfkard troch it Ryk. It wurk waard dellein en de tsjerke ferfoel. Dielen fan de preekstoel waarden stellen of fernield. Ek ferdwûnen dielen fan de hearebanken. De sitewaasje liede û.o. ta de oprjochting fan de Stifting Alde Grinslânske Tsjerken (SAGT). Nei de oerdracht fan it gebou yn 1970 oan dy stifting waard de restauraasje foltôge.

Ferbouplannen yn 2018 fan de SAGT en it foarnimmen om in terras oer it tsjerkhôf oan te lizzen lieden dat ferset fan bewenners fan Winsum, dy't fûnen dat de plannen it midsiuwske karakter fan de tsjerke slim oantaasten. [2] Nei't ek de Rykstsjinst foar it Kultureel Erfgoed in negatyf advys joech, loek de gemeente Winsum de fergunning ta ferbou wer yn.[3]

YnterieurBewurkje

De eigners fan de boarch De Brake joegen de tsjerke yn de 17e iuw de preekstoel yn Loadewijk XVI-styl (1780), de ienfâldige nachtmielstafel (1790) en de tsjerkebanken. Under it koer lizze trije grêfkelders, werfan't ien oerwulve mei in trep, in fjouwerkante en in ienpersoansgrêfkelder. Fierder is de 13e-iuwske alterstien út de roomske tiid bewarre bleaun.

Yn de toer hinget in klok út 1948, dy't de klok út 1899 ferfong nei't dy klok yn de Twadde Wrâldkriich troch de besetters foardere en omraand wie. It mechanyske oerwurk is 17e-iuwsk.

OargelBewurkje

 
Kammenetoargel

It kammenetoargel datearret fan 1775 en is boud troch Hendrik Hermanus Hess (berne yn 1735 yn Ljouwert, ferstoarn yn 1795 yn Gouda). It oargel stie sûnt 1907 yn de Mennistetsjerke fan Terherne. Nei't de mennisten dêr yn 1940 in oar oargel oanskaften stie it yn de bedriuwsromte fan Bakker & Timmenga. Yn 1971 krige it oargel in plak yn de tsjerke fan Obergum.

Skiednis tsjerklike gemeenteBewurkje

It kerspel Obergum foel eartiids ûnder de proasdij fan Baflo yn it bisdom Münster en waard foar it earst yn in 15e-iuwsk dekanaatsregister neamd. Yn 1726 waard de buorskip Maarhuizen oan de gemeente tafoege en yn 1811 de buorskip Ranum. Foar in hiel skoft wie it patronaatsrjocht fan de tsjerke yn hannen fan de famylje Van Nijeveen fan de boarch De Brake. Healwei de 19e iuw gyng it rjocht oer op Mello Sichterman, dy't it meastentiids de tsjerke sels regelje liet. Yn 1911 waard it rjocht ôfkocht.

Yn 1966 fusearre de gemeente Obergum-Ranum-Maarhuizen mei de herfoarme gemeente fan Winsum. Sa ûntstie de gemeente Winsum-Obergum. It tsjerkegebou waard yn 1970 ôfstjitten. De herfoarme gemeente Winsum-Obergum fusearre yn 2010 mei de grifformearde tsjerke ta de PKN-gemeente Winsum-Obergum. Yn 2016 fusearre dy gemeente mei de protestantske gemeente Halfamt (Ienrum, Den Andel, Westernieland en Saaksumhûzen) ta de protestantske gemeente Winsum-Halfamt.

Keppeling om utensBewurkje

Boarnen, noaten en referinsjesBewurkje

Boarnen, noaten en/as referinsjes: