Lúnbert is in doarp yn it noardwesten fan de gemeente It Hearrenfean. It noardlik diel fan 'e himrik makket diel út fan De Deelen.

Lúnbert
Pleats oan de Aenjewiersterdyk
Pleats oan de Aenjewiersterdyk
Emblemen
Polityk
Lân flagge fan Nederlân Nederlân
Provinsje Fryslân
Gemeente It Hearrenfean
Sifers
Ynwennertal 415 (1 jannewaris 2022)[1]
Oerflak 6,45 km², wêrfan
- lân: 5,00 km²
- wetter 1,44 km²
Befolkingsticht. 83 ynw./km²
Oar
Tiidsône UTC +1
Simmertiid UTC +2
Koördinaten 52° 59' N 5° 55' E
Offisjele webside
webstee fan Aenjewier
Kaart
Lúnbert (Fryslân)
Lúnbert
Lokaasje Lúnbert yn Fryslân
Kaart
Pleats oan de Aenjewiersterdyk
Lokaasje Lúnbert (grien) yn 'e gemeente It Hearrenfean

Skiednis bewurkje seksje

Lúnjebert foarme mei de doarpen Terbant, Tsjalbert en Gersleat 'De Streek' fan de eardere gemeente Aenjewier. Dy gemeente waard yn 1934 opheft en mei in diel fan Skoatterlân by de doe nije gemeente It Hearrenfean foege.

Lúnbert wurdt op in kaart fan 1245 Lyedingaberde neamd. Oare namme fan Lúnbert wiene Lionigaberde (1315), Lonighaberd (1481), Lyonjebert alias Leowerdt (1505), Luniebirdt (1664), Lunjebert, Lunjebirt (1839). It doarp hat de namme te tankjen oan it skaai Lyedinga, dy't de rjochten fan harren oandiel yn in kapel oan de yn 1243 stifte kommanderij fan de Hillige Marije yn Nes fan 'e Dútske Oarder oerdroech.[2]

 
Klokkestoel

Fanút Nes waarden der noch twa konvinten stifte: it yn 1299 stifte Sint-Nikolaaskonvint fan Skoaten en it mooglik yn 1281 stifte en oan Sint-Elisabeth wijde nonnekonvint fan Lúnbert.[3] Dat konvint fan nonnen stie likernôch in kilometer noardlik fan de tsjerke op 'e hichte fan Spitsendyk en waard Stientsjerk of Marijebosk neamd en ek wol it Katryper Konvint. It konvint rekke yn it neigean en waard om 1375 hinne wer opheft, mar yn 1491 op 'e nij stifte en nei't de nonnen harren oansletten by de Sistersjinzerske oarder ferhûze it nei de oare kant fan de Aenjewiersterdyk. Op in lânmjitterskaart fan 1608 is te sjen dat dat plak súd fan 'e tsjerke lei.[4]

De tsjerke fan Lúnbert is om 1745 hinne ôfbrutsen en ferfongen troch in houten klokkestoel, dy't yn 1921 foar it lêst ferfongen waard troch in klokkestoel fan wapene beton. Yn de klokkestoel hinget in oan Sunte Nicolaus ende Bonifacius wijde en in troch Geert fan Wou en Johan ter Stege yn 1538 getten klok út de parochytsjerke. Nei de Twadde Wrâldoarloch waard de klok yn 'e herfoarme tsjerke oan 'e Fok yn it Hearrenfean hongen, mar yn 2005 kaam de klok werom yn Lúnbert. De lytse yn 1645 troch Jacob Noteman getten klok wie oarspronklik ornearre foar Terbant en kaam yn 1843 nei Lúnbert,

 
Eardere molkfabryk

Yn 'e 18e en 19e iuw wie der in soad feanterij yn 'e krite. It ûnlân waard neitiid yn kultuer brocht en der waarden nije pleatsen boud. Yn 1901 waard it molkfabryk 'Aengwirden' stifte. It lytsere molkfabrykje fan Tsjalbert fusearre yn 1904 mei it molkfabryk Aengwirden. By it molkfabryk waard yn 1911 in elektrisiteitssintrale boud, dêr't it hiele doarp fan mei profitearre. Oan it fabryk kaam yn 1963 in ein en tsjintwurdich binne der oare bedriuwen yn de gebouwen ûnderbrocht.[5]

Mienskip bewurkje seksje

 
Jugenstylpleats

De Aenjewierster doarpen hawwe in yn 2016 iepene Multyfunksjonele Akkomodaajse, dy't yn Tsjalbert stiet. It doarp docht in soad yn 'e mande mei de oare Aenjewierster doarpen en ek in mienskiplik Pleatslik Belang. "Aengwirden Aktief" is de doarpskrante.

Tsjerke bewurkje seksje

Skoalle bewurkje seksje

Sûnt 2022 geane de bern fan alle Aenjewierster doarpen nei de doe iepene gearwurkingsskoalle De Nijewier. De skoalle stiet yn Tsjalbert.

Ferienings bewurkje seksje

(De list is yn 2023 bywurke mei help fan de hiemside fan 'e Aenjewierster doarpen. Sjoch foar de meast aktuele ynformaasje oer ferienings op dy hiemside)

Befolkingsferrin bewurkje seksje

Jier 1850 1900 1950 1960 1970 1980 2005 2010
Ynwenners 585 698 644 590 507 461 441 424
Jier 2015 2020
Ynwenners 810 840

(Boarnen: 1850-1980: De Heeren en de Anderen, R. Boltendal, side 301-302; 2015 en 2020: Alle Cijfers)

Eveneminten bewurkje seksje

Strjitten bewurkje seksje

Alle strjitten fan Lúnbert mei ferklearring fan de nammen.

Publikaasje(s) bewurkje seksje

  • S. Bakker "Vier dorpen, één streek. Terband, Luinjeberd, Tjalleberd, Gersloot"

Sjoch ek bewurkje seksje

Boarnen, noaten en referinsjes bewurkje seksje

Boarnen, noaten en/as referinsjes:
  1. https://opendata.cbs.nl/statline
  2. De Friese huizen van de Duitse Orde. Nes, Steenkerk en Schoten en hun plaats in het middeleeuwse Friese kloosterlandschap, Johannes A. Mol, side 52
  3. De Friese huizen van de Duitse Orde. Nes, Steenkerk en Schoten en hun plaats in het middeleeuwse Friese kloosterlandschap, Johannes A. Mol, side 109
  4. De Friese huizen van de Duitse Orde. Nes, Steenkerk en Schoten en hun plaats in het middeleeuwse Friese kloosterlandschap, Johannes A. Mol, side 159
  5. Suvelfabriken yn Fryslân, oproppen 20 july 2023
 
Plakken yn de gemeente It Hearrenfean
 
Haadplak: It Hearrenfean
Doarpen en útbuorrens: AldeboarnAldhoarneAldskoatAkkrumBontebokGersleatHaskerdikenHoarnstersweachJobbegeaKetlikDe KnipeLúnbertMildaamNesNijbrêgeNijhoarneNijskoatOranjewâldTerbantTsjalbert
Buorskippen: AldskouAnnebuorrenBrongergeaBurstumEasterboarnJinshuzenMeskenwierPeanPoppenhuzenJobbegea-SkuorregeaSoarremoarreSpitsendykSythuzenWarniahuzen