Noard-Hollân

Noard-Hollân
Flag of North Holland.svg Noord-Holland wapen.svg
Folksliet: "Ik houd van het groen in je wei"
Noord-Holland in the Netherlands.svg
Haadstêd Haarlim
Kommissaris fan de Kening Arthur van Dijk (VVD)
Gemeenten 44
Oerflak 4.091,76 km²
  •  dêrfan lân 2.671,03 km²
  •  dêrfan wetter 1.420,73 km²
Ynwennertal 2.879.527  (2020)
Befolkingstichtens 1.081 ynw./km²
Religy Roomsk-katolyk (16,3%)1
Protestantsk (7,9%)1
Moslim (6,6%)1
ISO 3166 NL-NH
Webstee www.noord-holland.nl
1. Sifers binne fan 2015 en publisearre troch it Sintraal Buro foar de Statistyk.

Noard-Hollân (Nederlânsk: Noord-Holland, Lânwestfrysk: Noard-Holland) is in provinsje fan Nederlân, dy't as sadanich bestiet sûnt de opdieling fan 'e âlde Provinsje Hollân yn 1840. It hat 2.879.527 ynwenners (2020), en in oerflak fan 5562,33 km².

GeografyBewurkje

Noard-Hollân is in provinsje yn it noardwesten fan Nederlân. De haadstêd is Haarlim. Noard-Hollân bestiet foar it grutste part út in kop-foarmich skiereilân tusken de Noardsee, de Waadsee en de Iselmar.

De provinsje kin ûnderferdield wurde yn in noardlik en súdlik part, mei it Noardseekanaal as grins. It súdlik part is tichtbefolke mei stêden as Amsterdam en Haarlim en de gemeente Haarlimmermar. It fleanjild Skiphol en It Goai lizze ek yn it suden. It gebiet noardlik fan it Noardseekanaal is tinner befolke. De histoaryske regio's en geakundige regio's yn dat gebiet binne Kinmerlân, Saanstreek, Wetterlân (mei it eardere eilân Marken), West-Fryslân en de Kop fan Noard-Hollân (mei it eardere eilân Wieringen en it eilân Teksel).

De lange kustline mei brede sânstrannen en dúngebieten binne byldbepalend foar it westen fan 'e provinsje. In fearnspart fan de provinsje bestiet út marren, fearten en sleatten. De wichtichste kanalen binne it Noordhollandsch Kanaal en it Amsterdam-Rynkanaal. Amsterdam is neamd nei rivier de Amstel.

SkiednisBewurkje

It grûngebiet fan 'e hjoeddeistige provinsje wie yn 'e hege midsiuwen ûnderdiel fan it Fryske goa Westflinge. Yn 'e 13e iuw wienen der ferskate fjildslaggen tusken de Hollânske greven en West-Fryslân. Nei de Slach by Froanen en de dêropfolgjende genoside fan 'e Friezen waard West-Fryslân yn 1297 ûnderdiel fan Noard-Hollân. It Greefskip Hollân wreide dêrmei út nei it noarden.

Yn 1581 gong it Greefskip Hollân mei it útroppen fan 'e Nederlânske ûnôfhinklikheid oer yn it nije gewest Hollân. Hollân wie it rykste gewest fan de Republyk fan de Sân Feriene Nederlannen. Yn 1795 waard it gewest, mei de komt fan 'e Frânsen, opheven. Yn 1814 waard Hollân as Provinsje Hollân ûnderdiel fan it nije Feriene Keninkryk fan de Nederlannen. Troch minister Van Maanen waard yn de grûnwetkommisje de namme "Holland en West-Friesland" foarsteld, mar waard troch de kommisje ôfwiisd.[1] Yn 1840 waard de provinsje Hollân opddield yn Noard-Hollân en Súd-Hollân.

Yn 1932 wie de bou de Ofslútdyk klear. De Ofslútdyk hie grutte gefolgen foar ferkear, miljeu en ekonomy. Yn 1933 koenen de earste auto's oer de Ofslútdyk nei de provinsje Fryslân ride, wat de reistiid ferkoarte. Troch de Ofslútdyk waard de Sudersee fan 'e Waadsee skieden. Ut de Isel wei kaam inkeld noch swiet wetter yn 'e Sudersee, dy't sûnt de oanlis fan 'e Ofslútdyk de namme Iselmar krigen hie. Nei sa likernôch twa jier wie it wetter fan 'e Iselmar gruttendiels swiet, wat grutte ekologyske gefolgen hie. Yn 1939 waard der in nije biologysk lykwicht. De Noard-Hollânske havendoarpen binne troch de oanlis fan de Iselmar gruttendiels opholden te bestean fan 'e fiskerij.

Untwikkeling ynwennertalBewurkje

  • 2005 - 2.595.294
  • 2012 - 2.719.764
  • 2020 - 2.879.527

GemeentenBewurkje

 
Noard-Hollân (2019)

Noard-Hollân bestiet sûnt 2022 út 44 gemeenten.

  1. Aalsmear
  2. Alder-Amstel
  3. Alkmar
  4. Amstelfean
  5. Amsterdam
  6. Bergen
  7. Beverwyk
  8. Blarikum
  9. Blommedaal
  10. De Helder
  11. Diemen
  12. Dyk en Waard
  13. Drechterlân
  14. Eastsaan
  15. Edam-Foalendam
  16. Felsen
  17. Goaiske Marren
  18. Haarlim (haadstêd)
  19. Haarlimmermar
  20. Heiloo
  21. Hiemstee
  22. Hiemstsjerk
  1. Hilfertsom
  2. Hoarn
  3. Hollânsk Kroan
  4. Huzen
  5. Inkhuzen
  6. Kastrikum
  7. Koggelân
  8. Lânsmar
  9. Laren
  10. Medemblik
  11. Opmar
  12. Purmerein
  13. Saanstêd
  14. Sânfoart
  15. Skagen
  16. Stee Broek
  17. Teksel
  18. Utgeest
  19. Uthoarn
  20. Wetterlân
  21. Widemarren
  22. Wormerlân

Sjoch ekBewurkje

Keppeling om utensBewurkje

Boarnen, noaten en referinsjesBewurkje

Boarnen, noaten en/as referinsjes:
  1. Combertus Willem van der Pot, 'Bestuurs- en rechtsinstellingen der Nederlandse Provinciën' (1949) yn: Inventaris van het archief van het Provinciaal Bestuur van Zuid-Holland 1850-1945 (1995), side 9, earste alinea
 
Noard-Hollân
 
Aalsmeer - Alder-Amstel - Alkmar - Amstelfean - Amsterdam - Bergen - Beverwyk - Blaricum - Bloemendaal - Castricum - Diemen - Dyk en Waard - Drechterlân - Eastsaan - Edam-Volendam - Felsen - Goaiske Marren - Haarlim (haadstêd) - Haarlimmermar - Heemskerk - Heemstede - Heiloo - De Helder - Hilfertsom - Hoarn - Hollâns Kroan - Huizen - Inkhuzen - Koggelân - Landsmeer - Laren - Medemblik - Opmeer - Purmerein - Saanstêd - Skagen - Stede Broec - Teksel - Uitgeest - Uthoarn - Wetterlân - Widemarren - Wormerlân - Zandvoort
 
Provinsjes fan Nederlân
 
Drinte - Flevolân - Fryslân - Gelderlân - Grinslân - Limburch - Noard-Brabân - Noard-Hollân - Oerisel - Seelân - Súd-Hollân - Utert