Terwispel is in doarp yn it west fan de gemeente Opsterlân. It doarp leit noardwest fan De Gordyk.

Terwispel
Emblemen
               
Polityk
Lân flagge fan Nederlân Nederlân
Provinsje Fryslân
Gemeente Opsterlân
Sifers
Ynwennertal 1.015 (1 jannewaris 2023)[1]
Oerflak 16,55 km², wêrfan:
- lân: 16,12 km²
- wetter: 0,42 km²
Befolkingsticht. 63 ynw./km²
Oar
Tiidsône UTC +1
Simmertiid UTC +2
Koördinaten 53° 00' N 6° 03' E
Offisjele webside
terwispel.info
Kaart
Terwispel (Fryslân)
Terwispel
Kaart
Himrik (grien) fan Terwispel yn 'e gemeente Opsterlân

Terwispel hat 1.015 (1 jannewaris 2023)[2] ynwenners.

 
Tsjerke en klokkestoel fan Terwispel, Atlas Schoemaker: Friesland, 1710-1735

Terwispel heart by de âldere delsettings fan de gemeente en hat fan oarsprong in agrarysk karakter. It wurdt nei 1315 wol as 'Wispolia, Westpalia' en 'Wyspola' skreaun. De namme soe komme fan it marke de Wide Wispel yn in sydstreamke fan it Alddjip.

Al foar 1150 hie Terwispel in tsjerke dy't op de hoeke fan de hjoeddeiske Mouwewei/Alde Dyk stie. Letter ferhûze de tsjerke nei De Streek. Dy tsjerke hie gjin toer, mar in klokkestoel mei trije klokken. Healwei de 19e iuw waard dy tsjerke nei swier waar brekfallich en yn 1864 ferfongen troch de hjoeddeiske tsjerke. By de bou waard doe in byldsje fûn fan de hillige Barbara, dy't foar de reformaasje mooglik de patroanhillige fan Terwispel west hat.

 
Spaltenbrêge

It doarp ûntwikkele him op it krúspunt fan De Streek (de âlde wei) en it wetter de Nije Feart. Dy Nije Feart waard om 1852 hinne groeven as ûnderdiel fan de turfrûte. Trochdat de feart it doarp yn twaen spjalte waard de brêge oer de Nije Feart ek wol Spaltenbrêge neamd. By de feanterij yn 1863 binne by it Alddjip wol 161 sulveren muntsjes fûn dy't dêr nei 750 bedarre binne. Ien fan de sydstreamkes fan it Alddjip ûntsprong tusken Terwispel en Koartsweagen. Troch de feanterij binne yn de 19e iuw ek Feanebuert, Kolderfean en De Tynje ûntstien. De Tynje is letter los komd en waard nei 1900 in selstannich doarp.

Op de hoeke by de brêge waard oan it ein fan de 19e iuw de koöperative suvelfabryk 'De Volharding' oprjochte. It fabryk waard yn 1970 sletten en sûnt brûkt in farvefabryk de gebouwen.

Op 15 augustus en 8 septimber 1941 stoartten rillegau efter inoar twa Britske bommesmiters by Terwispel del. Yn 'e nacht fan 14 nei 15 augustus wie dat in Whitley-bommesmiter, dy't yn 'e greide oan de Alde Dyk/Mouwewei delkaam. De fiif manlju koene op 'e tiid it tastel ferlitte en waarden kriichsfinzenen makke. De Wellington-bommesmiter stoartte yn 'e nacht fan 7 nei 8 septimber del yn in stik greide oan de Koaibosk/Brêgeleane. De seis leden fan 'e bemanning kamen allegear om it libben.

 
Kafee Spaltenbrêge

In grut part fan it ferieningslibben spilet him ôf yn 'Us Doarpshûs', sa komt ek de feriening fan Pleatslik Belang dêr Oan de Smidte gear. Dat multyfunksjoneel sintrum waard yn 1987 mei in soad selswurksumheid boud.

Ienris yn de twa jier is der in doarpsfeest mei ferskate aktiviteiten. In wichtich ûnderdiel dêrfan is de buertkamp. 'Wispelweagen' is de namme fan de doarpskrante.

  De Wikipedy hat ek in side Tsjerke fan Terwispel.
 
Tsjerke fan Terwispel
  • De iepenbiere basisskoalle fan Terwispel is It Ambyld.
 
De Streek

Buertferienings

bewurkje seksje
  • Bûtewei
  • Doarpshûsbuorren
  • Hiskebuorren
  • Alde Dyk/Klidze Rjocht
  • Om 'e Bocht
  • Plantsoen
  • Sinnedael ('t Feantsje, Skarlannen, De Streek)
  • Smidte
  • Spaltenbrêge/Kolderfean
  • De Streek East
  • Twa yn ien
  • Unwaarskamp

(De list is yn 2023 bywurke mei help fan de doarpsside. Sjoch foar de meast aktuele ynformaasje oer ferienings op de hiemside fan it doarp)

 
De Streek

Befolkingsferrin

bewurkje seksje
Jier 1850 1895 1954 1959 1964 1969 1974 2005
Ynwenners 519 2401 1275 1088 1025 963 912 1002
Jier 2015 2022
Ynwenners 1029 1015

Berne yn Terwispel

bewurkje seksje
 
Nije Feart

Iepenbier Ferfier

bewurkje seksje

't Feantsje, Alde Dyk, Alde Hiemen, Bûtewei, De Dûker, De Streek, De Fûnken, De Wâlden, Griene Dyk, Harnemûne, Hellingwâl, Klidze Rjocht, Koaibosk, Kolderfean, Mûnesleat, Mouwewei, Rykswei A7, Seagerij, Skarlannen, Skeanpaad, Smidte, Spaltenbrêge, Tolhúsleane, Visserwei.

Publikaasje(s)

bewurkje seksje
  • Lieuwe Boonstra "Eindstation Terwispel"
  • Atte Jongstra "Djipte"

Boarnen, noaten en referinsjes

bewurkje seksje
Boarnen, noaten en/as referinsjes:

 
Opsterlân
 
Doarpen en útbuorrens:
BakkefeanBeetstersweachFryske PeallenDe GordykDe HimrikJonkerslânLangsweagenLippenhuzenLúkswâldNij BeetsOerterpOlterterpSigerswâldTerwispelDe TynjeWynjewâld
Buorskippen:
Ald BeetsAllardseach (foar in part)It FoarwurkFoksebuorrenDe HanebuertHanebuorrenHeidehuzenHimrikerferlaatKoartsweagenLyts GrinsMoskou (foar in part)Nije FeartOerterp oan de FeartPetersburchSelmienSparjeburdDe UlesprongWeinterpferlaatDe Wyngaarden
wizigje