Haadmenu iepenje
Lizzing fan Lichtaard
de himrik fan Lichtaard

Lichtaard, ien fan de Flieterpen, is in doarp yn de gemeente Noardeast-Fryslân dat oant de gemeentlike weryndieling fan 2019 ûnder Ferwerderadiel foel. Lichtaard hat no 84 ynwenners (1 jannewaris 2014).

SkiednisBewurkje

It doarp wurdt yn de 10de iuw al neamd. Yn de kleasterkroniken fan Kleaster Fulda wurdt skreaun fan Lihdanfurth. Lichtaard is oant de Reformaasje yn it besit bleaun fan in kleaster. De pastoar waard oanwiisd troch kleaster Lidlum by Tsjummearum. Ut guon boarnen blykt dat der ek noch in fikaris (kapelaan) west hat. Dy fikaris wie dêr njonken ek noch notaris. Yn 1580 wie der al gjin de pastoar mear. It tsjerkesulver waard doe oerdroegen oan de geus Sijts Scheltema.

Yn 1744 hie Lichtaard 63 ynwenners. Dan liket der mei hjoed-de-dei net in soad feroare, mar yn de jierren fyftich fan de 20e iuw wie it ynwennertal it dûbele fan dat fan 1744.

De nammeBewurkje

De folksetymology wol hawwe dat alle plakken om Lichtaard hinne nei harren stifters neamd binne. Reitsum komt sa fan Reitse. Lichtaard is net nei de stifter neamd, mar nei it aard fan de stifter. Dy moat dan net sa'n betrouber persoan west hawwe. In siswize seit dan ek: Licht aard, licht folk.

GebouwenBewurkje

De tsjerkeBewurkje

 
tsjerke fan de eastkant
 
tsjerke fan it noarden út sjoen
  De Wikipedy hat ek in side Petrustsjerke (Lichtaard).

De tsjerke sa as dy der no stiet, is in goatyske tsjerke út de 16e iuw. Yn de noardkant binne der noch fragminten fan dowestien. Dat soe der op wize kinne dat dizze tsjerke ek in foargonger hân hat.

De ynboude toer is oan de west- en eastgevel bemitsele. Oan de noord- en súdkant is hy mei planken beklaaid. Yn de toer hingje twa klokken, út 1300 en 1404. Op ien dêrfan stiet in ôfbylding fan Petrus. Lykas yn Ginnum hat de toer fan Lichtaard in smeid oerwurk.

De tsjerke hat in preekstoel út 1642, mei Fryske toochpanielen.

Fan 1973 oant 1978 is de tsjerke restaurearre. It doel wie ynearsten om de tsjerke te brûken as kleastermuseum. De tsjerke is lykwols oergien nei de Stifting Alde Fryske Tsjerken, en wurdt no sneins brûkt troch in oekumenyske mienskip.

It BannershûsBewurkje

Oan de wei fan Raard nei Jannum leit in pleats mei de namme Bannershûs of ek wol Binnertshûs. It ûntstean fan dy nammen leit yn de namme Bernardohûs. It kleaster Klaarkamp hie ek frijwat besit oan de oare kant fan de Dokkumer Ie. It kleaster hat dêr doe in úthôf stifte. Slagge is dat net. De úthôf is wer opjûn en it besit waard ferhierd oan in kleastermeier.

Ut dizze kleastermeiers binne de Van Beyma's ûntstien. Nei de Reformaasje hawwe de Van Beyma's de grûn oerkocht fan de Steaten. Yn 'e rin fan tiid krigen de Beyma's troch dat sy as amtner mear ynfloed hienen en boppedat ek noch better fertsjinnen as mei boer wêzen.

De BoelensBewurkje

 
Boelens

De rûte fan de wei fan Dokkum nei Ferwert is yn 't ferline feroare. Under oaren rûn de wei tusken Raard en Lichtaard earder súdliker, en rûn dan de Holwerter Feart bylâns wêr nei it noarden. By Lichtaard wie dan in oerset, en fan dêr gie de haadferbining net troch it doarp, mar wer oan de súdkant foarby de Boelens, en bûgde dan in kilometer fierder oan de westkant wer nei it noarden ta. Dejinge dy't de oerset betsjinne wenne op de Boelens. It is mooglik dat der ek in herberchje west hat en dat de namme dêr fan komt.

Letter hawwe der fervers wenne. De ferneamdste dêrfan is de skriuwer Reinder Brolsma, dy't oant 1916 ferver west hat. Syn roman It heechhôf spilet op de Flieterpen. Reinder Brolsma wurdt yn Lichtaard eare mei in strjitnamme, de Reinder Brolsmawei.

De skoalleBewurkje

Lichtaard hie mear ynwenners as Reitsum en dêrom kaam de mienskiplike skoalle yn Lichtaard te stean. De skoalle hat earst oan de súdkant fan de tsjintwurdige dyk stien. Letter kaam de skoalmaster/koster tsjinoer de toer te wenjen. Yn de foarige kosterij wie de skoalle noch oan te wizen. Syn ynkommen helle master mei út de kosterijlannen. Boppedat waard him noch wolris in baantsje as ûntfanger fan de belesting taskood. Yn 1866 waard de skoalle opheft. Der kaam doe in kristlike skoalle yn Reitsum.
Om 1840 hinne is master Jan Eelkes Talsma troch Deputearre Steaten ôfset as master yn Lichtaard. Master Talsma hearde by de ôfskiedenen. Hy kaam yn konflikt mei de skoaloptsjinner. De skoaloptsjinners wienen meastentiids liberale dûmny's. As reden wurdt oanjûn dat Talsma tsjin de Underwiiswet fan 1806 wie en dat hy tsjin de yninting foar kowepokken wie. Neffens de wet mocht er gjin kristlik ûnderwiis jaan. De skoalle wie neutraal. De dûmny's sels joegen wol godstsjinstûnderwiis. De ôfskiedenen wienen yn mearheid tsjin de yninting tsjin kowepokken. Neffens harren wie dat in yngripen tsjin it godlik besjoer.

TaizeeBewurkje

Om 1980 wie in groep jongeren enthousiast werom komd fsan in besyk oan de kleastermienskip yn Taize en woe dêr op in eigen manier in ferfolch oan jaan. Fan de Stifting Alde Fryske Tsjerken hierden se it tsjerkje fan Lichtaard foar it hâlden fan harren eigen fierings.

Dit waard dien middels it brûken fan stilte, symbolyk en eksperimintele liturgyen. De doelstelling wêrfoar't Lichtaard oprjochte waard wie fanút de Taizee-oekumenyske mienskipsgedachte in bydrage te leverjen oan de Fryske tsjerkemienskip as geheel.

MienskipBewurkje

Lykas oare doarpen koe Lichtaard fan âlds de buorreplicht. Hjirút is yn it doarp in doarpsferiening ûntstien. Ien kear yn 't jier komme de manlju byinoar om it wol en wee fan it doarp te besprekken.

BefolkingBewurkje

StrjittenBewurkje

Flieterpsterdyk, Noardermieddyk, Reinder Brolsmawei.

Keppelings om utensBewurkje

Keppeling(s) om utens: