Haadmenu iepenje

SkiednisBewurkje

Neffens archeologyske fynsten moat ek Brantgum sa om it begjin fan de jiertelling ûntstien wêze. Troch de oanlis fan de wei fan Holwert nei Dokkum is it doarp yn twa parten ferdield. Ien ferklearring fan de namme is: 'hiem fan Brant'. Oaren tinke dat de namme ôflaat is fan in famyljenamme, Brantinga of Brandinga.

Brantgum wurdt yn 1450 neamd yn de trou-akte fan Aede Keijmpes Jongema Teytsma en Harka Eijsingha; in Liwa Homma's soan bringt 12 âlde skylden "rente uit Brantgum' yn. Yn 1491 wie it doarp belutsen by in bûn dat de stêd Grins sleat mei in grut tal kleasters en haadlingen yn Eastergoa ûnder lieding fan abt Jehannes fan Dokkum en Menne Jaerla út Wetsens. Yn 1539 wie Brantgum belutsen by in proses tsjin it kleaster Klaarkamp oer it ûnderhâld fan de hege brêge oer de Dokkumer Ie. It gie om in bedrach fan 250 goudgûnen en Aebe Sjucksma út Waaksens wie ien fan de riedsleden fan de easkers.

Yn 1700 wienen hast alle Brantgumer boeren pachters. Eigners wienen bûten it doarp wenjende aadlike grutgrûnbesitters lykas Aylva, Harinxma en Camstra. Allinnich Rinse Jans en de bruorren Jacob en Lieuwe Lieuwes wiene eigner fan harren pleats. Sy wienen besitter fan it grutte Monsmasate en dat soe de fierdere tiid sa bliuwe. Nei de Frânske tiid feroare de tastân folslein. De rol fan de adel wat grûnbesit oanbelange wie sa goed as dien. Yn 1818 hienen noch mar fjouwer pleatsen in aadlike eigener. Nije nammen as Memerda, Terpstra en Hannema dûkten op.
It doarp hie tusken 1750 - 1800 trochsneed in lytse 40 wenningen.

De tsjerkeBewurkje

  De Wikipedy hat ek in side Tsjerke fan Brantgum.

De tsjerke wie wijd oan Sint Catharina; it sil yn de 12e iuw boud wêze. By de restauraasje yn 1973 binne der spoaren fan dowestien fûn. It oansjen fan de tsjerke fan no is ûntstien nei de restauraasje fan 1876/77. Doe is ek de toer boud.

De statenBewurkje

 
Brantgum troch Ids Wiersma

Brantgum hat ferskate staten hân. De staten mei de nammen fan Amminga, Teytsma en Jaringa binne ferdwûn.
Om 1700 hinne wienen alle boeren op ien nei hierboer. De Harinxma's en de van Aylva's hienen it doe foar it sizzen.

De skoalleBewurkje

Brantgum hie al betiid in skoalle. Ien fan de prysters wie ek skoalmaster. Hy hie foar it ûnderhâld fan de skoalle lân. Dat skoallân hat, ûnder behear fan de tsjerkfâden, oant yn de 19de iuw bestien. Nei 1580 bleauwen de skoalmasters. Wat opfalt is dat de skoalmasters hiel lang net by de offisjele tsjerke hearden. Yn 1889 boude de gemeente in nije skoalle en de bân tusken tsjerke en skoalle waard ferbrutsen. In skoft ferlyn hat Brantgum in nije skoalle krige. Ids Pjutten is it pjutteboartersplak fan it doarp.

De bibleteekBewurkje

Yn 1867 stifte ds. Rinse Posthumus (sjoch ek Waaksens) in bibleteek. De kosten wienen, om't der gjin Nutsdepartemint wie, foar de tsjerkfâden fan Brantgum en Waaksens. By it 25-jierrich bestean hie de bibleteek 2500 boeken yn 'e útlien.

 
It byldsje fan Gosse Dam

Ids WiersmaBewurkje

Brantgum is ek it berteplak fan Ids Wiersma, dy't dêr 21 juny 1878 berne waard. Yn it doarp waard in strjitte nei Ids Wiersma neamd en der kaam in stânbyldsje fan him fan Gosse Dam. Men is dwaande om in fêst betinkingsplak foar Ids Wiersma yn te rjochtsjen en syn neilitten wurk in goed plak te jaan.

DoarpswapenBewurkje

'Yn sulver in rjochterskeanbalke, linksboppe mei in leelje en rjochtsûnder in seisspeakich rêd, alles fan keel, de balke beladen mei in pinsiel fan goud met de stâle nei ûnderen ta rjochte'. De balke is ôflaat fan it wapen fan Westdongeradiel en ferwiist ek nei de wei dy't it doarp midstwa snijt. It pinsiel is in oantinken oan de skilder Ids Wiersma. It rêd is it symboal fan de hillige Catharina, de eardere patroanhillige. De leelje komt út it wapen fan de famylje Rinnerda.

MienskipBewurkje

Oan de Roasterwei stiet mienskipshûs De Terpring. Sûnt Simmer 2000 wurde der geregeldwei iepenloftspullen opfierd. Foar de bern is der alle jierren in Tintekamp.

IepenloftspullenBewurkje

Sûnt Simmer 2000 wurde der faker iepenloftspullen hâlden. Yn 2007 wûn de ploech twa Gouden Gurbes, ien foar de bêste oanklaaiing en foar de Publykspriis.

  • 2011 - Cupido (Baukje fan Hijum)
  • 2007 - Swart mar leaflik, (Baukje fan Hijum)
  • 2004 - Relikwy fan de mieden (S.Joostema)
  • 2000 - De Trochgong fan Jierren (Baukje fan Hijum)

YnwennertalBewurkje

FerieningsBewurkje

  • Feriening Doarpsbelangen Brantgum Foudgum Waaksens
  • Biljertferiening
  • Alles oan de hang - keatsen. Sjoch ek: Alles oan de hang)
  • Frouljusferiening

OarBewurkje

Op 2 septimber 2018 organisearre it Feitsma Fûûns fwar it Frysk yn 'e tsjerke fan Brantgum in betinking fan Tony Feitsma, mei as namme it Bûter yn 'e Brij Festival 2018.

StrjittenBewurkje

De Jister, Dokkumerwei, Fjildbuert, Fjildbuertsterwei, Ids Wiersmastrjitte, Lytse Buert, Koopmanswei, Miedwei, Ringwei, Roasterwei, Stimhûsstrjitte, Strjitwei.

Sjoch ekBewurkje