Marrum is in doarp yn de gemeente Noardeast-Fryslân. It doarp leit op in geve terp. Ek it eardere doarp Westernijtsjerk heart by Marrum. Marrumers wurde tradisjoneel foar 'katten' útskolden, Westernijtsjerkers foar 'roeken'. Beide bisten komme ek yn de mienskiplike doarpsflagge en it wapen foar.[2]

Marrum
Langebuorren
Langebuorren
Emblemen
Marrum vlag.svg               Marrum-Westernijtsjerk wapen.svg
Sifers
Ynwennertal 1410 (2022) [1]
Oerflak 12,25 km², wêrfan:
lân: 12,15 km²
wetter: 0,10 km²
Befolkingsticht. 116 ynw./km²
Polityk
Lân flagge fan Nederlân Nederlân
Provinsje Frisian flag.svg Fryslân
Gemeente Flagge fan Noardeast-Fryslân.svg Noardeast-Fryslân
Oar
Tiidsône UTC +1
Simmertiid UTC +2
Koördinaten 53° 19' N 5° 48' E
Offisjele webside
Side Marrum
Kaart
Marrum (Fryslân)
Marrum

De nammeBewurkje

De namme kin mear betsjuttings hawwe. De earste soe wêze kinne: hiem oan de mear; in 'mear' of ek wol 'mar' is wetterskieding/grins tusken twa gebieten. De twadde betsjutting soe wêze kinne: hiem op leech lân.

SkiednisBewurkje

Likernôch om de 11e iuw hinne waard de seedyk oanlein, dêr't hjoed-de-dei de Hege Hearrewei rint.

 
Marrum op in âlde printbrievekaart

Marrum hat ferskate states hân. De âldste wie Botniastate. Botniastate moat om 900 stifte wêze troch Ode Botnia. Letter is dy oergien op de famylje Fan Kamminga. Der hat praat west dat Botniastate in sterke stins west hat, no is der hast neat mear fan te finen. In oare state wie Pongastate. De Ponga's moatte in foarnaam plak yn Marrum ynnommen hawwe. Letter is dy state oergien op de Fan Harinksma's en om 1750 hinne hat der in Idsinga wenne. Guon fan de oare states binne noch werom te finen yn nammen fan pleatsen.

Marrum wie ferneamd om de sûkereibou. Yn 1840 wienen der yn Marrum noch 19 sûkereifabriken, mar der hawwe mear west. De sûkereiwoartel, dy't wy no noch kenne by de fariant wytlof, waard drûge en meald. Dan waard it ferkocht as sûkerei. It waard dronken yn 't plak fan kofje.

Yn 2006 koene by heechwetter mear as 200 hynders op in lytse ferheging gjin kant mear út, nei't it bûtendykske lân by Marrum der ûnderstrûpt wie. Trije dagen lang waard besocht de hynders nei it fêstelân te heljen, mar alles mislearre. Op de tredde dei slagge it mei lokhynders om oer in útset paad de hynders út harren benearjende sitewaasje te heljen. Fan de 200 hynders ferstoaren der 25 troch ferdrinking of ûnderkuolling. Fiif jier letter waard op it inisjatyf fan Doarpsbelang Marrum-Westernijtsjerk ta neitins fan de reddingsaksje in monumint fan keunster Machiel Braaksma ûnthulle op it plak dêr't de hynders feilich oan lân kamen. It monumint bestiet út in stalen plaat mei dêrop de ôfdrukken fan hynstehoeven.[3] De reddingsaksje krige in soad omtinken fan de nasjonale en ynternasjonale parse.

Oant de gemeentlike weryndieling fan 2019 foel Marrum ûnder de gemeente Ferwerderadiel.

GebouwenBewurkje

GodehardustsjerkeBewurkje

 
Godehardustsjerke
  De Wikipedy hat ek in side Godehardustsjerke (Marrum).

De oarspronklik romaanske tsjerke moat boud wêze yn de 13e iuw. De patroanhillige wie Sint-Godehardus. De tsjerke is boud fan reade en giele kleastermoppen. Der sitte sels noch fragmintarysk boudielen fan dowestien yn. De tsjerke is faak ûnder hannen nommen. Yn 1858 is de toer yn de foartsjerke boud. Oan de súdside binne der noch spoaren fan in eardere kapel. De preekstoel is út de 17e iuw. Fierders is der noch in barokke hearebank. It oargel is yn 1831 makke troch de oargelbouwer L.A. Hillebrand. It oargel is faak ûnder hannen nommen. Yn 1944 hat H. Spanjaard it oargel restaurearre en útwreide. Dat it oargel der kommen is, is mei mooglik makke troch freule A.J.A. baronesse Collet d'Escury, dy't doe grutgrûnbesitster yn Marrum en Westernijtsjerk wie.

It HeephûsBewurkje

 
It Heephûs, de âlderein wenne sa ek yn in filla

Om 1915 hinne foldie it earmhûs yn Hallum net mear oan de easken. As alternatyf foel it each fan it gemeentebestjoer op it eardere notarishûs yn Marrum. Doe't soks bekend waard, stie Marrum op ien ein. De Hallumers mochten om harren it earmhûs wol hâlde; it paste net yn Marrum en wat soe der barre mei dat moaie hûs? De ûnderhannelings mei juffer Louise Heep, de dochter fan de eardere notaris, en it gemeentebestjoer gienen troch.

Op 21 desimber 1917 droech juffer Heep har hûs fergees oer oan de gemeente. Wol mei it betingst dat it hûs oan de bûtenkant net feroare wurde mocht. It hat de gemeente dochs noch it nedige koste foar de ferbouwing. Yn Marrum waard noch wat neiprottele, mar guon fûnen it oars ek wol moai dat de Marrumers no yn it eigen doarp bliuwe koenen. Yn 1952 waard it Heephûs ôfkard, mar it moast noch oant 1971 duorje foar't de lêste bewenners nei in nije âldereintehûs 'Foswert' yn Ferwert ferhúzje koenen. It gebou is letter Griene Krúsgebou wurden en is no wer yn partikuliere hannen.

De mûnenBewurkje

 
De Grutte Mûne

De betonnen huzenBewurkje

Yn Marrum wie it betonfabryk fan Mellema. Mellema woe ek wol ris sjen litte dat hy mear koe as betonplaten meitsje. Sa binne der yn Marrum twa huzen fan beton boud.

It bûterfabrykBewurkje

 
Molkfabryk

Yn 1881 waard der yn Westernijtsjerk in bûterfabryk oprjochte. It fabryk ferhuze letter nei Marrum. Yn Marrum wie men grutsk op harren fabryk. It wie ek de grutste wurkjouwer yn Marrum. Nei 1945 ûntkaam Marrum ek net oan de fúzjes. De namme Marrum waard feroare yn 'De Takomst'. In lange takomst hat it fabryk net mear hân. Yn desimber 1981 waard de lêste molke ôflevere. Earder hie de gersdrûgerij al de doarren slute moatten.

StasjonBewurkje

 
Stasjonsgebou mei pankoektrein Marrum-Westernijtsjerk

Tusken Marrum en Westernijtsjerke stiet it âlde stasjonsgebou fan it eartiidske spoar fan Ljouwert nei Dokkum (Dokkumer lokaaltje) fan de NFLS. It stasjonsgebou is tsjintwurdich yn gebrûk as pankoekhûs. By it stasjonsgebou steane âlde lokomotiven mei restaurearre rydtúgen út de earste helte fan de 20e iuw.

MienskipBewurkje

It doarpshûs stiet oan de Ringwei, de feriening foar It Nut set him yn foar it doarp. It doarp hat noch in goed tal foarsjennings. Der is noch middenstân en horeka oanwêzich en Marrum kent in goed sport- en ferieningslibben.

TsjerkeBewurkje

  • Protestantske gemeente Marrum-Westernijtsjerk

SkoalleBewurkje

  • Kristlike basisskoalle 'Aasterage'.

FerieningsBewurkje

  • Drumband de Eendracht
  • Brassband De Eendracht
  • Toanielferiening Marrum
  • Pleatslik Nut - toaniel
  • Fuotbalferiening Marrum
  • Tennisvereniging De Gibben
  • Keatsferiening yn Marrum
  • MGGV- gymnastyk
  • Biljertferiening De Klos

BefolkingsûntwikkelingBewurkje

Jier 1744 1830 1954 1959 1964 1969 1974 2004 2008 2014 2022
Befolking 497 987* 1358 1311 1335 1414 1653 1450 1477 1464 1420

(* folkstelling; Van der Aa:1050)

BerneBewurkje

Watze CuperusBewurkje

Marrum wie it wenplak fan de yn Blije berne kristlike folksskriuwer Watze Cuperus (1891-1966). Cuperus wie meteropnimmer fan syn fak. Sa koe hy de minsken yn 't gea. Syn boeken spylje dan ek yn Marrum en omkriten. Cuperus hat ek in wichtich plak yn it doarpslibben ynnommen.

StrjittenBewurkje

Alle strjitten yn Marrum.

Sjoch ekBewurkje

Keppeling om utensBewurkje


Boarnen, noaten en referinsjesBewurkje

Boarnen, noaten en/as referinsjes:

 
Plakken yn de gemeente Noardeast-Fryslân
 
Stêd: Dokkum

Doarpen en útbuorrens: AldwâldBurdaardBlijeBoarnwertBoerumBrantgumEalsumEanjumEasternijtsjerkEastrumFeankleasterFerwertFoudgumGinnumHallumHantumHantumerútbuorrenHantumhuzenHegebeintumHolwertIeIngwierrumJannumJislumJouswierKollumKollumersweachLichtaardLytsewâldDe Lytse JouwerLjussensMarrumMitselwierMoarreModdergatMuntsjesylNesNijewierPeazensDe PompRaardReitsumDe SkânsSweagerboskTernaardDe TriemeWaaksensWânswertWarfstermûneWestergeastWetsensWierum

Buorskippen: Ald TerpAldwâldmersylBartlehiem (foar in part) • BeintemahûsBetterwurdBoarnwerterhoekeBoarnwerthuzenBoatebuorrenBollingwierBrânbuorrenBûnte HûnDe DellenDykshoarneDokkumer Nije SilenEasterbeintumFarebuorrenFiifhuzen (Hallum)Fiifhuzen (Ternaard)FiskbuorrenFjildbuorrenGrut MidhuzenHallumerhoekeHanenburchHantumerhoekeHealweiHústernoardIesumasylJewierKeatlingwierDe KegenKletterbuorrenKollumer AldsylDe KolkKrabbuorrenLeechlânDe LeechteLyts MidhuzenLytse LeardLytse WierMûnebuorrenNijlânIt ParadyskeDe ReidswâlDe RypSânbultenSânhuzenSibrandahûsDe SkânsSkernehuzen't SkoarStienharstIt StienfekStiemTeardTeyebuorrenTergrêft (foar in part) • Ter LuneDe TibbenTilbuorrenTiltsjebuorrenTrijeboerehuzenWeardebuorrenWesterbuorrenWesternijtsjerkWieDe WygeastDe Wurden